توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣١٨

معاملات باطل

تهيه نمايند ، معامله آن حرام وباطل است ، اما اگر معلوم باشد كه خريدار در حرام

مصرف مىكند ولى فروشنده شرط نمىكند وهم چنين قصد أو ، مصرف در حرام

وكمك به خريدار در اين امر نيست ، بنابر اظهر معامله جايز است ، اگر چه در صورت

عدم عسر وحرج أولى وأحوط ترك آن است ، وهمين حكم براي فروختن غذا به

كسى كه در ماه رمضان از روى معصيت افطار مىكند جارى است .

( 1626 ) ساختن مجسمه موجودات جاندار حرام است اما نگهدارى آن براي

مقاصد غير حرام بنا بر اظهر جايز است ، ونيز معامله به همين مقصود مانعى ندارد ،

اگر چه احتياط مستحب در ترك آن است ، ونقاشى موجودات جاندار بنا بر اظهر

حرام نيست ، اگر چه احتياط در ناقص يا جدا كشيدن آن است .

( 1627 ) خريدن چيزى كه از قمار يا دزدى يا از معامله باطل تهيه شده ، باطل

وتصرف در آن چيز حرام است ، واگر كسى آن را بخرد ، بايد به صاحب اصليش

برگرداند .

( 1628 ) غش در معامله ، كه عبارت است از مخفى كردن عيب چيزى وفروختن

آن به اسم صحيح وسالم ، مثل مخلوط كردن شير با آب يا گندم خوب با گندم بد يا

روغن با پيه ومانند آن ، در صورتي كه مشخص نباشد وفروشنده به خريدار نگويد ،

حرام است ومشترى حق به هم زدن معامله ويا گرفتن تفاوت قيمت را دارد .

( 1629 ) اگر مقدارى از جنسي را كه با وزن يا پيمانه مىفروشند به زيادتر از همان

جنس بفروشد ، مثلا يك من گندم را به يك من ونيم گندم بفروشد ، ربا وحرام است

وگناه يك درهم ربا بزرگتر از آن است كه انسان هفتاد مرتبه با محرم خود زنا كند ،

بلكه اگر يكى از دو جنس ، سالم وديگرى معيوب ، يا جنس يكى خوب وجنس

ديگرى بد باشد ، يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند ، چنانچه بيشتر از مقدارى

كه مىدهد بگيرد ، باز هم ربا وحرام است ، پس اگر مس درست را بدهد وبيشتر از

آن مس شكسته بگيرد ، يا برنج مرغوب را بدهد وبيشتر از آن برنج نامرغوب بگيرد ،

يا طلاى ساخته را بدهد وبيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد ، ربا وحرام مىباشد .

( 1630 ) اگر چيزى را كه اضافه مىگيرد غير از جنسي باشد كه مىفروشد ، مثلا

يك من گندم را به يك من گندم ويك ريال پول بفروشد ، باز هم ربا وحرام است .