توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٤٠١

مراتب امر بمعروف ونهي از منكر

مسأله 2810 - اگر معاشرت ومراوده علماء اعلام با ظلمه ، خالى از مصلحت راجحه

ملزمه باشد ، نبايد معاشرت كنند ، زيرا اين امر موجب اتهام آنها خواهد شد .

مسأله 2811 - اگر ارتباط علماء اعلام با ظلمه ، موجب تقويت آنها شود يا موجب

تبرئه آنها پيش افراد بىاطلاع شود ، يا موجب جرأت آنها گردد ، يا موجب هتك مقام علم

شود ، واجب است ترك آن .

مسأله 2812 - كساني كه ترويج مقاصد ظلمه را مىكنند وكمك به جشنها

ومعاصي وظلم آنها مىكنند از قبيل بعض تجار وكسبه ، لازم است بر مسلمانان كه آنها را نهى

كنند ، واگر تأثير نكرد ، از آنها اعراض كنند وبا آنها معاشرت ومعامله نكنند .

مسأله 2813 - مرتبه دوم از امر به معروف ونهى از منكر ، امر ونهى به زبان است ،

پس با احتمال تأثير وحصول ساير شرايط گذشته ، واجب است أهل معصيت را نهى كنند ،

وتارك واجب را امر كنند به آوردن واجب .

مسأله 2814 - اگر احتمال بدهد كه با موعظه ونصيحت ، معصيت كار ترك

مىكند معصيت را ، لازم است اكتفا به آن ، ونبايد از آن تجاوز كند .

مسأله 2815 - اگر مىداند كه نصيحت تأثير ندارد ، واجب است با احتمال تأثير امر

ونهى الزامي كند ، واگر تأثير نمىكند مگر با تشديد در گفتار وتهديد بر مخالفت ، لازم است

لكن بايد از دروغ ومعصيت ديگر احتراز شود .

مسأله 2816 - جايز نيست براي جلوگيرى از معصيت ، ارتكاب معصيت مثل فحش

ودروغ واهانت ، مگر آن كه معصيت ، از چيزهائى باشد كه مورد اهتمام شارع مقدس باشد

وراضى نباشد به آن به هيچ وجه ، مثل قتل نفس محترمه ، در اين صورت بايد جلوگيرى كند به

هر نحو ممكن است .

مسأله 2817 - اگر عاصى ترك معصيت نمىكند مگر به جمع ما بين مرتبه أولى وثانيه

از انكار ، واجب است جمع به اين كه هم از أو اعراض كند ، وترك معاشرت نمايد وبا چهره

عبوس با أو ملاقاة كند ، وهم أو را امر به معروف كند لفظا ونهى كند لفظا .

مسأله 2818 - مرتبه سوم توسل به زور وجبر است ، پس اگر بداند يا اطمينان داشته

باشد كه ترك منكر نمىكند يا واجب را بجا نمىآورد مگر با اعمال زور وجبر ، واجب است

لكن بايد تجاوز از قدر لازم نكند .

مسأله 2819 - اگر ممكن شود جلوگيرى از معصيت به اين كه بين شخص ومعصيت

حائل شود وبا اين نحو مانع از معصيت شود ، لازم است اقتصار به آن اگر محذور آن كمتر از