توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٩٨

شرائط امر بمعروف ونهي از منكر

دوم : آن كه احتمال بدهد امر ونهى أو تأثير مىكند ، پس اگر بداند اثر نمىكند

واجب نيست .

سوم : آن كه بداند شخص معصيت كار بنا دارد كه معصيت خود را تكرار كند ، پس

اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه تكرار نمىكند واجب نيست .

چهارم : آن كه در امر ونهى مفسده‌اى نباشد ، پس اگر بداند يا گمان كند كه اگر امر

يا نهى كند ضرر جانى يا عرضى وآبروئى يا مالي قابل توجه به أو مىرسد واجب نيست ، بلكه

اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را پيدا كند واجب نيست بلكه اگر

بترسد كه ضررى متوجه متعلقان أو مىشود واجب نيست ، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانى يا

عرضى وآبروئى يا مالي موجب حرج بر بعضي مؤمنين ، واجب نمىشود بلكه در بسيارى از

موارد حرام است .

مسأله 2792 - اگر معروف يا منكر از أموري باشد كه شارع مقدس به آن اهميت زياد

مىدهد مثل أصول دين يا مذهب وحفظ قرآن مجيد وحفظ عقايد مسلمانان يا احكام

ضرورية ، بايد ملاحظه اهميت شود ، ومجرد ضرر ، موجب واجب نبودن نمىشود ، پس اگر

توقف داشته باشد حفظ عقائد مسلمانان يا حفظ احكام ضرورية اسلام بر بذل جان ومال ،

واجب است بذل آن .

مسأله 2793 - اگر بدعتى در اسلام واقع شود مثل منكراتى كه دولتهاى جائر انجام

مىدهند به اسم دين مبين اسلام ، واجب است خصوصا بر علماء اسلام اظهار حق وانكار

باطل ، واگر سكوت علماء اعلام موجب هتك مقام علم وموجب اسائه ظن به علماء اسلام

شود واجب است اظهار حق به هر نحوى كه ممكن است اگر چه بدانند تأثير نمىكند .

مسأله 2794 - اگر احتمال صحيح داده شود كه سكوت موجب آن مىشود كه

منكري معروف شود يا معروفي منكر شود واجب است خصوصا بر علماء اعلام اظهار حق

واعلام آن ، وجايز نيست سكوت .

مسأله 2795 - اگر سكوت علماء اعلام موجب تقويت ظالم شود يا موجب تأييد أو

گردد يا موجب جرأت أو شود بر ساير محرمات ، واجب است اظهار حق وانكار باطل اگر چه

تأثير فعلى نداشته باشد .

مسأله 2796 - اگر سكوت علماء اعلام باعث شود كه مردم به آنها بد گمان شوند وآنها

را متهم كنند به سازش با دستگاه ظلم ، واجب است اظهار حق وانكار باطل اگر چه بدانند

جلوگيرى از محرم نمىشود واظهار آنها اثرى براي رفع ظلم ندارد .