توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٩

2 - معدن

مثقال طلاى سكه دار برسد ، بايد خمس آن را بدهند .

مسأله 1805 - اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد آنچه از آن بدست

مىآيد ، مال صاحب ملك است وچون صاحب ملك براي بيرون آوردن آن خرجى نكرده ،

بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد .

3 - گنج

مسأله 1806 - گنج مالي است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد

وكسى آن را پيدا كند وطورى باشد كه به آن ، گنج بگويند .

مسأله 1807 - اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند ، مال خود

أو است وبايد خمس آن را بدهد .

مسأله 1808 - نصاب گنج بنا بر احتياط 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا است

يعنى اگر قيمت چيزى را كه از گنج به دست مىآورد ، بعد از كم كردن مخارجى كه براي آن

كرده به 105 مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار برسد . بنابر احتياط واجب بايد

خمس آن را بدهد .

مسأله 1809 - اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند وبداند مال

كساني كه قبلا مالك آن زمين بوده‌اند نيست ، مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را بدهد

ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است ، بايد به أو اطلاع دهد وچنانچه معلوم شود

مال أو نيست ، بايد به كسى كه پيش از أو مالك زمين بوده اطلاع دهد وبه همين ترتيب به

تمام كساني كه پيش از أو مالك زمين بوده‌اند خبر دهد ، واگر معلوم شود مال هيچ يك آنان

نيست مال خود أو مىشود وبايد خمس آن را بدهد .

مسأله 1810 - اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالي پيدا كند كه

قيمت آنها روى هم 105 مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار باشد ، بنابر احتياط

واجب بايد خمس آن را بدهد ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، هر كدام آنها كه قيمتش به

اين مقدار برسد ، بنابر احتياط خمس آن واجب است وگنجى كه قيمت آن به اين مقدار

نرسيده خمس ندارد .

مسأله 1811 - اگر دو نفر گنجى پيدا كنند كه قيمت سهم هر يك آنان به 105

مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار برسد ، بايد خمس آن را بدهند .

مسأله 1812 - اگر كسى حيواني را بخرد ودر شكم آن مالي پيدا كند چنانچه