سيرى در الغدير ( فارسي ) — الصفحة ١١٦

باقلانى مىگويد : " . . . أصحاب حديث معتقدند كه امام ، به سبب ارتكاب گناه

وظلم ، وبه سبب غصب أموال وضرب وشتم مردم وكشتن كساني كه حفظ جان آنها

واجب است ، وبه سبب ضايع كردن حقوق مردم ، وتعطيل نمودن حدود واحكام الهى از

مقام خود بر كنار نمىشود ، وخروج بر چنين امام فاسق وظالمي واجب نيست بلكه واجب

است كه أو را نصيحت وموعظه كنند واز عذاب الهى بترسانند . . . " ( 41 )

تفتازانى مىگويد : " . . . اگر خليفه فاسق يا جاهل باشد ، بنا بر اظهر ، امر خلافت

براي أو ثابت است . . . " . ( 42 )

نتيجة احكام فوق

بر أساس احكام فوق جايز نيست كسى بر كارهاى غير انساني خلفاء حتى خرده

بگيرد . چه كسى را حق آن است به أبو بكر اعتراض كند كه چرا - در مصلاى مدينه -

دستور آتش زدن " فجائه " را دادى ؟ ( 43 )

- خليفه ( أبو بكر ) مىتواند فرمان تهاجم به خاندان معصوم پيامبر را هم صادر كند ( 44 )

- خليفه مىتواند بر فراز منبر برود ودر مقابل مهاجرين وأنصار به فاطمه ( ع ) ناسزا

بگويد . ( 45 )

- خليفه مىتواند در حكومتش ، فحاشى را سيره خويش سازد . ( 46 )

- خليفه مىتواند از روى بي اطلاعى قرآن را به رأى خود تفسير نموده ، ( 47 ) موجب گمراهى

( 41 ) التمهيد ص 186 . ( 42 ) شرح المقاصد ج 2 / 272 . ( 43 ) فجائه نام كسى است . براي اطلاع از اين واقع رجوع بفرماييد به : تاريخ طبري ج 3 / 234 ، البداية والنهاية ج 6 / 319 ، كامل ابن أثير ج 2 / 134 ، تاريخ ابن خلدون ج 2 / قسمت دوم / 72 . ( 44 ) تاريخ أبى الفدا ج 1 / 156 ، العقد الفريد ج 2 / 253 . ( 45 ) شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ج 4 / 80 ط قديم [ = ج 16 / 215 ط جديد ] . ( 46 ) صواعق المحرقة ص 43 . همچنين مراجعه شود به الغدير ج 7 / 224 . ( 47 ) هنگامى كه از أبو بكر درباره معنى يكى از آيات قرآن سؤال كردند ، وى با آنكه جواب درست را نمىدانست - به غلط اظهار نظر نمود وگفت : " إني سأقول فيها برأيي فان يك صوابا فمن الله ، وإن يك خطأ فمنى ومن الشيطان " [ = من در معنى اين آية به رأى خودم اظهار نظر مىكنم . اگر درست بود كه از خداست ، واگر اشتباه بود از من واز شيطان است ] . سنن دارمى ج 2 / 365 ، 366 ، سنن بيهقى ج 6 / 223 ، تفسير ابن كثير ج 1 / 460 ، اعلام الموقعين ج 1 / 82 .