توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٧١

2 - معدن

( مسأله 1808 ) : نصاب معدن 15 مثقال معمولى طلاى مسكوك

است ، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده ، به 15 مثقال طلاى

مسكوك برسد ، بايد خمس آنچه را كه پس از كم كردن مخارجى كه كرده است

باقي مىماند بدهد .

( مسأله 1809 ) : استفاده‌اى كه از معدن برده چنانچه قيمت چيزى كه

از معدن بيرون آورده ، به 15 مثقال طلاى مسكوك نرسد ، خمس آن در صورتي

لازم است كه به تنهائى يا با منفعتهاى ديگر أو از مخارج سالش زياد بيايد .

( مسأله 1810 ) : گچ وآهك وگل سرشور وگل سرخ ، بنابر احتياط لازم

حكم معدن بر آنها جارى است پس اگر به حد نصاب برسند ، بايد خمس آنها

را بدون اخراج مؤنه سال بدهد .

( مسأله 1811 ) : كسى كه از معدن چيزى بدست مىآورد ، بايد خمس

آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد ، يا زير آن ، چه در زمينى باشد كه ملك

است يا در جائى باشد كه مالك ندارد .

( مسأله 1812 ) : اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده

به 15 مثقال طلاى مسكوك مىرسد يا نه ، احتياط لازم آنست كه چنانچه ممكن

است ، به وزن كردن يا از راه ديگر قيمت آن را معلوم كند .

( مسأله 1813 ) : اگر چند نفر چيزى بيرون آورند ، چنانچه قيمت آن

به 15 مثقال طلاى مسكوك برسد ، ولى سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد ،

احتياط مستحب آنست كه خمس آن را بدهند .

( مسأله 1814 ) : اگر معدنى را كه در زير زمين ديگريست بدون اجازه

با كندن زمين أو بيرون آورد ، مشهور فرموده‌اند كه آنچه از آن بدست مىآيد ،

مال صاحب ملك است ولى اين مطلب خالى از اشكال نيست ، وبهتر آنست

كه با هم مصالحه كنند ، وچنانچه به مصالحه راضى نشوند ، به حاكم شرع مراجعه