توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٦

1 - منفعت كسب

هر سال مىبرند ، استفاده‌اى ببرد وبه تنهائى يا با منفعتهاى ديگر كسبش از

مخارج سال أو زياد بيايد ، در آخر هر سال بايد خمس آن را بدهد .

( مسأله 1782 ) : كسى كه چند رشته كسب دارد مثلا اجاره ملك

مىگيرد ، وخريد وفروش هم مىكند ، چنانچه همه آن رشته‌ها در شؤون تجارت

مانند خرج ودخل وحساب صندوق يكى باشند ، بايد خمس آنچه را كه در آخر

سال از مخارج أو زياد مىآيد بدهد ، وچنانچه از يك رشته نفع ببرد ، واز رشته

ديگر ضرر كند ، مىتواند ضرر يك رشته را به نفع رشته ديگر تدارك نمايد ، ولى

اگر دو رشته مختلف دارد ، مثلا تجارت وزراعت مىكند ، در اين صورت بناء بر

احتياط وجوبي نمىشود ضرر يك رشته را به نفع رشته ديگر تدارك نمود .

( مسأله 1783 ) : خرجهائى را كه انسان براي بدست آوردن فائده

مىكند ، مانند دلالى وحمالى مىتواند از منفعت كسر نمايد ، ونسبت به آن مقدار

خمس لازم نيست .

( مسأله 1784 ) : آنچه از منافع كسب در بين سال به مصرف خوراك

وپوشاك واثاثيه وخريد منزل وعروسى پسر وجهيزيه دختر وزيارة ومانند اينها

مىرساند ، در صورتي كه از شأن أو زياد نباشد ، وزيادة روى هم نكرده باشد ،

خمس ندارد .

( مسأله 1785 ) : مالي را كه انسان به مصرف نذر وكفاره مىرساند ، جزء

مخارج ساليانه است ، ونيز مالي را كه به كسى مىبخشد يا جائزه مىدهد ، در

صورتي كه از شأن أو زياد نباشد ، از مخارج ساليانه حساب مىشود .

( مسأله 1786 ) : اگر انسان نتواند مثلا جهيزيه دخترش را يك جا در

وقت ازدواجش تهيه نمايد ، وبايد آن را در سالهاى متعدد تدريجا تهيه كند ،

چنانچه تهيه نكردن جهيزيه منافى شأنش باشد ، اگر در بين سال از منافع آن

سال مقدارى جهيزيه بخرد واز شأنش زياد نباشد خمس آن را لازم نيست بدهد ،