توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٥١

شرائط امر به معروف ونهى از منكر

نمىآورد واجب است بجا آورد ، وآنچه بجا مىآورد بايد ترك كند . وبر كسى كه

معروف ومنكر را نمىداند واجب نيست .

دوم : آن كه احتمال بدهد امر ونهى أو تأثير مىكند ، پس اگر بداند اثر

نمىكند واجب نيست .

سوم : آن كه بداند ويا اطمينان داشته باشد شخص معصيت كار بنا دارد كه

معصيت خود را تكرار كند ، پس اگر بداند يا گمان كند يا احتمال صحيح بدهد كه

تكرار نمىكند واجب نيست .

چهارم : آن كه در امر ونهى مفسده‌اى نباشد ، پس اگر بداند يا گمان كند كه

اگر امر يا نهى ضرر جانى يا عرضى وآبروئى يا مالي قابل توجه به أو مىرسد

واجب نيست . بلكه اگر احتمال صحيح بدهد كه از آن ترس ضررهاى مذكور را

پيدا كند واجب نيست . بلكه اگر بترسد كه ضررى متوجه متعلقان أو مىشود

واجب نيست ، بلكه با احتمال وقوع ضرر جانى يا عرضى وآبروئى يا مالي

موجب حرج بر بعضي مؤمنين ، واجب نمىشود بلكه در بسيارى از موارد حرام

است .

مسأله 2867 - اگر معروف يا منكر از أموري باشد كه شارع مقدس به آن

اهميت زياد مىدهد مثل أصول دين يا مذهب وحفظ قرآن مجيد وحفظ عقايد

مسلمانان يا احكام ضرورية ، بايد ملاحظه اهميت شود ، ودر مجرد ضرر ، موجب

واجب نبودن نمىشود ، پس اگر توقف داشته باشد حفظ عقايد مسلمانان يا حفظ

احكام ضرورية اسلام بر بذل جان ومال ، واجب است بذل آن .

مسأله 2868 - اگر بدعتى در اسلام واقع شود مثل منكراتى كه دولت هاى

جائر انجام مىدهند به اسم دين مبين اسلام ، واجب است خصوصا بر علماء

اسلام اظهار حق وانكار باطل ، واگر سكوت علماء اعلام موجب هتك مقام علم

وموجب اسائه ظن به علماء اسلام شود واجب است اظهار حق به هر نحوى كه