توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٧٥٨

خريد وفروش سفته ها

كه هزار تومان به من ببخشى ومن نهصد تومان به تو ببخشم " .

مسأله 2868 - سفته هاى ريالى كه بين مردم وتجار معمول است ، وبا آنها معامله

مى كنند ، مانند اسكناس نيست كه براي خود آنها ماليت اعتبار شده باشد ، بلكه آنها

سند ديني است كه در ذمهء متعهد وامضاء كننده ء سفته مى باشد ، پس مشترى موقعى

كه سفته اى به فروشنده ء كالا مى دهد ، در واقع بهاى كالاى خريده شده را نداده

است ، وبه اين جهت چنانچه آن سفته در دست فروشنده گم يا سوخته شود ،

چيزى از مال فروشنده تلف نمى شود وذمهء مشترى فارغ وبرئ نمى گردد ، ولى اگر

بهاى كالا را اسكناس داده بود وگم مى شد ، از كيسهء فروشنده رفته وأو ضرر كرده

بود .

مسأله 2869 - سفته ها بر دو نوع است :

أول : آن كه از يك بدهى واقعي حكايت كند ، يعنى امضا كننده مبلغ ذكر شده ء در

سفته را حقيقتا به صاحب سفته بدهكار وسفته مدرك آن بدهكارى باشد .

دوم : آن كه واقعيت ندارد ، وفقط صوري است .

در نوع أول كه حقيقتا صاحب سفته به موجب آن طلب مدت دارى را طلبكار

است ، فروش آن به كمتر يا بيشتر در صورت اختلاف - مانند دينار به تومان مثلا -

چنانچه ثمن نسيه نباشد ، اشكال ندارد ، ولى در صورت عدم اختلاف - مثل فروش

دينار به دينار يا ريال به ريال محل اشكال است ، واگر به مصالحه به گونه اى كه در

مسألهء 19 گذشت معامله شود ، اشكال ندارد .

در نوع دوم كه سفته صوري است ، صاحب سفته نمى تواند آن را به ديگرى

بفروشد ، چون طلبي از امضا كننده ء آن سفته ندارد ، بلكه سفته به اين منظور صادر

شده كه صاحب سفته بتواند از آن استفاده كند ، واستفادة ء از آن به معاملهء شرعي به

اين است كه - مثلا - امضا كننده ء سفته به شخصي كه سفته را به أو داده است وكالت

دهد كه مبلغ سفته را - كه مثلا 50 ريال سعودى است وارزشش 11000 تومان

إيراني باشد - در ذمهء أو به نوع ديگرى از پول به كمتر از ارزش آن - مثلا 10000

تومان - به بأنك بفروشد ، ووكالت داشته باشد كه آن 10000 تومان را نيز