توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٦١٦

" احكام جعاله "

مسأله 2246 - جعاله آن است كه انسان قرار بگذارد در مقابل كارى كه براي أو

انجام مى دهند مال معينى بدهد ، مثل آن كه بگويد : ( هر كس يا شخص معينى

گمشده ء مرا پيدا كند ده تومان به أو مى دهم ، يا مثلا نصف گمشده را به أو مى دهم ) .

وبه كسى كه اين قرار را مى گذارد جاعل ، وبه كسى كه كار را انجام مى دهد عامل

مى گويند ، وبين جعاله واجاره فرقهايى است ، از آن جمله اين است كه در اجاره بعد

از تحقق اجاره أجير ضامن است وبايد عمل را تحويل دهد ، وكسى هم كه أو را

أجير كرده اجرت را به أو بدهكار مى شود ، ولى در جعاله اگر چه عامل شخص معين

باشد مى تواند مشغول عمل نشود ، وتا عمل را انجام ندهد جاعل بدهكار

نمى شود ، ودر اجاره قبول معتبر است ولى در جعاله معتبر نيست .

مسأله 2247 - جاعل بايد عاقل وبالغ باشد ، واز روى قصد وبدون اكراه به ناحق

قرار داد كند ، وشرعا بتواند در مال خود تصرف نمايد ، بنابراين جعالهء سفيه

- يعنى كسى كه مال خود را در كارهاى بيهوده مصرف مى كند - يا كسى كه از طرف

حاكم شرع به جهت افلاس ممنوع از تصرف در مال خود شده ، صحيح نيست .

مسأله 2248 - كارى را كه جاعل مى گويد براي أو انجام دهند ، بايد بي فايده يا حرام

يا واجبي كه شرعا بايد مجانا آورده شود نباشد ، پس اگر بگويد : هر كس در شب به

جاى تاريكى برود يا شراب بخورد يا نماز واجب خود را بخواند ده تومان به أو

مى دهم ، جعاله صحيح نيست .

مسأله 2249 - اگر مالي را كه قرار مى گذارد بدهد معين كند ، مثلا بگويد : ( هر كس