توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٨٣

معاملات باطل وحرام

يا يكى خوب وديگرى بد باشد ، يا با يكديگر تفاوت قيمت داشته باشند ،

چنانچه مورد خريد وفروش تفاوت در مقدار داشته باشد ، باز هم ربا وحرام

ومعامله باطل است ، پس اگر مس درست را بدهد وبيشتر از آن مس شكسته بگيرد ،

يا برنج صدري را بدهد وبيشتر از آن برنج گرده بگيرد ، يا طلاى ساخته را بدهد

وبيشتر از آن طلاى نساخته بگيرد ، ربا وحرام مى باشد ومعامله هم باطل است .

مسأله 2101 - اگر چيزى را كه اضافه مى گيرد غير از جنسي باشد كه مى فروشد ،

مثلا يك من گندم به يك من گندم ويك قران پول بفروشد ، باز هم ربا وحرام

ومعامله باطل است ، بلكه اگر چيزى زيادتر نگيرد ولى شرط كند كه خريدار عملي

براي أو انجام دهد ، باز هم ربا وحرام ومعامله باطل است .

مسأله 2102 - اگر در اجناسى كه با وزن يا پيمانه مىفروشند ، بخواهند در معامله

ربا نشود ، بايد ملاحظه كنند كه در يكى از دو طرف معامله زيادة يا آنچه در حكم

زيادة است - چنانچه در مسألهء قبل گذشت - محقق نشود ، مثلا يك من گندم ويك

دستمال را به يك من ونيم گندم نقد بفروشد ، كه نيم من گندم زيادى در مقابل

دستمال باشد ، وهمچنين است اگر در هر دو طرف چيزى زياد كنند ، مثلا يك من

گندم ويك دستمال را به يك من ونيم گندم ويك دستمال - با ملاحظهء آنچه كه

گذشت - بفروشد .

مسأله 2103 - اگر چيزى را كه مثل پارچه با متر وذرع مىفروشند ، يا چيزى

را كه مثل گردو وتخم مرغ با شماره معامله مى كنند ، بفروشد وزيادتر بگيرد ،

در صورتي كه معامله بين دو عين شخصي باشد اشكال ندارد ، وهمچنين است اگر

به ما في الذمة بفروشد وبين آنها امتياز باشد ، مثل اينكه ده عدد تخم مرغ بزرگ را به

يازده عدد متوسط در ذمه بفروشد ، ولى اگر بين آنها هيچ امتياز نباشد صحت معامله

محل اشكال است ، وهمچنين فروختن اسكناس - هر چند معدود است - به زيادتر

در صورتي كه هر دو از يك جنس باشند ، چه هر دو عين شخصي يا شخصي به ما

في الذمة باشد ،