توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٨٢

معاملات باطل وحرام

انگور را به اين قصد بفروشد كه از آن شراب تهيه نمايند ، معاملهء آن حرام وباطل

است ، ولى اگر به اين قصد نفروشد وفقط بداند كه مشترى از انگور شراب تهيه

خواهد كرد ، معامله اشكال ندارد .

مسأله 2097 - ساختن مجسمهء جاندار حرام است ، وهمچنين نقاشى آن بنابر

احتياط ، وخريد وفروش ونگهدارى آن جايز است ، اگر چه أحوط ترك است .

مسأله 2098 - چيزى كه از قمار يا دزدى يا از معاملهء باطل تهيه شده ، معاملهء بر آن

فضولي است ، وصحت ونفوذ آن محتاج به اجازه ء مالك يا ولى اوست ، وتصرف در

آن حرام است ، ودر دست هر كس كه باشد بايد به مالك يا ولى أو برگرداند .

مسأله 2099 - اگر روغنى را كه با پيه مخلوط است بفروشد ، چنانچه مورد معامله

عين شخصي باشد ، مثلا بگويد اين يك من روغن را مىفروشم ، دو صورت دارد :

( أول ) آن كه مقدار پيه مخلوط به اندازه اى است كه عرفا مى گويند اين يك من

روغن است ولى غش دارد ، در اين صورت معامله صحيح است وخريدار حق فسخ

دارد .

( دوم ) آن كه مقدار پيه مخلوط به اندازه اى است كه عرفا نمى گويند اين يك من

روغن است ، بلكه مى گويند روغن وپيه است ، در اين صورت معامله به مقدار پيهى

كه در آن است باطل است ، وپولى كه فروشنده براي پيه آن گرفته مال مشترى وپيه

مال فروشنده است ، ومشترى مى تواند معاملهء روغن خالصى را هم كه در آن است

فسخ كند .

واگر مورد معامله عين شخصي نباشد ، بلكه يك من روغن در ذمه بفروشد وبعد

روغنى كه پيه دارد بدهد ، مشترى مى تواند آن روغن را پس بدهد وروغن خالص را

مطالبه نمايد .

مسأله 2100 - اگر مقدارى از جنسي را كه با وزن يا پيمانه مىفروشند ، به زيادتر از

همان جنس بفروشد - مثلا يك من گندم را به يك من ونيم گندم بفروشد - ربا وحرام

ومعامله باطل است ، وهمچنين اگر يكى از آن دو سالم وديگرى معيوب ،