توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٢٧

3 - گنج

مسأله 1822 - اگر چند نفر از معدن چيزى بيرون آورند ، چنانچه قيمت آن به پانزده

مثقال طلاى مسكوك برسد ، اگر چه سهم هر كدام آنها اين مقدار نباشد ، بعد از كم

كردن مخارجى كه كرده اند ، بنابر احتياط بايد خمس آن را بدهند .

مسأله 1823 - اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است ، بدون اذن مالك استخراج

كند ، آنچه از آن به دست مى آيد مال صاحب ملك است ، وچنانچه به مقدار نصاب

برسد ، مالك بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد .

3 - گنج

مسأله 1824 - مالي كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد وكسى آن را

پيدا كند وطورى باشد كه مردم به آن گنج بگويند ، در صورتي كه به مقدار نصاب

باشد ، بايد خمس آن را بدهد .

مسأله 1825 - اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند ، مال خود

اوست وبايد خمس آن را بدهد .

مسأله 1826 - نصاب گنج اگر نقره باشد صد وپنج مثقال نقره ء مسكوك ، واگر طلا

باشد پانزده مثقال طلاى مسكوك است ، يعنى اگر قيمت آنچه كه از اين دو به دست

مى آورد به حد نصاب برسد ، بايد خمس آن را بعد از كم كردن مخارجى كه براي آن

كرده بدهد ، واگر از غير طلا ونقره باشد - بنابر احتياط واجب - هر چند به يكى از

اين دو حد نرسد ، بايد بعد از كم كردن مخارج خمس را بدهد .

مسأله 1827 - اگر در زمينى كه از ديگرى خريده گنجى پيدا كند وبداند مال كساني

كه قبلا مالك آن زمين بوده اند نيست ، مال خود أو مى شود وبايد خمس آن را بدهد ،

ولى اگر احتمال دهد كه مال يكى از آنان است ، بنابر احتياط بايد به أو اطلاع دهد ،

وچنانچه معلوم شود مال أو نيست ، به كسى كه پيش از أو مالك زمين بوده اطلاع

دهد ، وبه همين ترتيب به تمام كساني كه پيش از أو مالك زمين بوده اند خبر دهد ،

واگر معلوم شود مال هيچ يك از آنان نيست ، مال خود أو مى شود وبايد خمس آن را

بدهد .