توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٥٢١

1 - منفعت كسب

منفعتى به دست آورد ودر بين سال بميرد ، بايد مخارج تا موقع مرگش را از آن

منفعت كسر نمايند وخمس باقي مانده را بدهند .

مسأله 1785 - اگر قيمت جنسي را كه براي تجارت خريده در بين سال بالا رود وآن

را نفروشد وتا سالش نگذشته قيمتش پايين آيد ، خمس مقدارى كه بالا رفته بر أو

واجب نيست .

مسأله 1786 - اگر قيمت جنسي كه براي تجارت خريده بالا رود وبه اميد اين كه

قيمت آن بالاتر رود تا بعد از تمام شدن سال آن را نفروشد وقيمتش پايين آيد ،

چنانچه به اندازه اى كه بين تجار متعارف است نگه داشته ، خمس مقدارى كه بالا

رفته بر أو واجب نيست ، واما اگر بيش از آن مقدار بدون عذر نگه داشته ، بنابر

احتياط واجب خمس آن مقدار را بدهد .

مسأله 1787 - اگر غير مال التجارة مالي داشته باشد كه متعلق خمس نباشد ، در

صورتي كه به ارث به أو رسيده باشد ، چنانچه قيمتش بالا برود - اگر چه آن را

بفروشد - مقدارى كه بر قيمتش اضافه شده خمس ندارد ، وهمچنين است اگر به

غير معاوضه مالك آن شده ، چه از أول متعلق خمس نبوده - مثل آن كه مسكنى كه

مورد حاجت اوست به أو بخشيده باشند ، ودر مؤونهء سال صرف شده باشد - يا

متعلق خمس بوده وخمس آن را از همان مال داده باشد ، مثل مالي كه به حيازت

مالك شده وخمس آن را داده است .

ولى اگر به معاوضه مالك شده باشد ، چنانچه قيمتش بالا برود تا زماني كه

نفروخته خمس ندارد ، واگر فروخت ، در صورتي كه مؤونه نباشد آن زيادة خمس

دارد ، ودر صورتي كه مؤونه باشد بنابر احتياط واجب خمس مقدار زايد را بدهد ،

ودر هر دو صورت اگر در مؤونه سال صرف شود ، خمس ندارد .

مسأله 1788 - اگر باغي احداث كند براي آن كه بعد از بالا رفتن قيمتش آن را

بفروشد ، بايد خمس ميوه ونمو درختها وزيادى قيمت باغ را بدهد ، واگر قصدش

اين باشد كه به ميوه ء آن تجارت كند ، بايد خمس ميوه ونمو درختها را

بدهد ، ولى اگر قصدش اين باشد كه از ميوه ء آن استفاده ء شخصي كند ، فقط بايد