توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٢٥

شرف علم به أصول دين

شرف علم به أصول دين

5 - شرف علم به أصول دين :

فطرت انسان عاشق علم است ، زيرا آنچه انسان به أو انسان است عقل است ،

وميوه ء عقل علم است ، از اين رو اگر به جاهل بگويند جاهلي با اين كه مى داند

جاهل است غمگين مى شود ، واگر به أو نسبت علم بدهند مسرور مى گردد .

اسلام كه دين فطرت است نسبت علم را به جهل نسبت نور به ظلمت

وحيات به موت قرار داده است " إنما هو نور يقع في قلب من يريد الله تبارك وتعالى

أن يهديه " ( 1 ) ، " العالم بين الجهال كالحي بين الأموات " . ( 2 )

ولى بايد دانست هر چند هر علمي بالذات شريف است ، ليكن مراتب

شرافت علوم به أموري مختلف مى شود ، مثلا شرف علم به شرف موضوع

ونتيجة وروش استدلال در آن علم تفاوت پيدا مى كند ، چنان كه انسان شناسى از

گياه شناسى اشرف است به نسبت شرف انسان بر گياه ، وعلمي كه سلامت

زندگى انسان را بيمه مى كند اشرف است از علمي كه سلامت مال أو را تأمين

مى كند ، به نسبت شرف زندگى انسان بر مال ، وعلمي كه بر مبناى برهان نظر

مى دهد اشرف است از علمي كه بر مبناى فرضيه نتيجة مى گيرد ، به نسبت شرف

يقين بر گمان .

بنابراين اشرف علوم علمي است كه موضوع آن خداست ، ولى با اين

ملاحظه كه نسبت شرف خداوند متعال به غير أو نسبت اقيانوس به قطره ،

ونسبت خورشيد به ذره نيست ، بلكه نسبت غير متناهي به متناهي است ، وبه

نظر دقيق لا شئ وفقير بالذات طرف نسبت با غنى بالذات نيست

( وعنت الوجوه للحى القيوم ) . ( 3 )

وثمره ونتيجهء آن ايمان وعمل صالح است كه وسيلهء سعادت انسان در دنيا

و

1 . بحار الأنوار ، جلد 1 ، صفحهء 225 ، ( اين است وجز اين نيست كه آن " علم " نوري است كه واقع مى شود در قلب آن كس كه خداوند تبارك وتعالى بخواهد أو را هدايت نمايد ) 2 . بحار الأنوار جلد 1 ، صفحهء 172 ( دانا ميان نادانان مانند زنده است ميان مردگان ) 3 . سوره ء طه ، آيهء 111 ( وخوار شدند چهره ها براي حي قيوم )