توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ١٧٢

نماز

كه " كاد أن يموت " . ( 1 )

( الرحمن الرحيم ) و ( ملك يوم الدين ) به نماز گزار بال وپر خوف ورجا

مى دهد ، وآدمي را به رحمت وعزت خدا آشنا مى كند ، ودر جملهء أول مغفرت

وثواب ودر جملهء دوم مؤاخذه وعقاب مى بيند .

ودر اين هنگام عظمت الوهيت وربوبيت ورحمانيت ورحيميت وفضل

وعدل خدا قلب أو را تسخير واز غيبت به خطاب التفات مى كند ، وبا اين ادراك كه

جز أو سزاوار پرستش نيست ، مى گويد : ( إياك نعبد ) وبا توجه به اين كه عبادت

هم به هدايت وحول وقوهء اوست مى گويد : ( وإياك نستعين )

در ( نعبد ) مى بيند عبادت از بنده است ، ودر ( نستعين ) مى بيند به خداست ، كه

( لا حول ولا قوة الا بالله ) .

در ( إياك نعبد ) نفى جبر است ودر ( إياك نستعين ) نفى تفويض ، وبه صيغه

جمع مى گويد تا خود را جدا از مسلمانان نبيند ، ودر ( إياك نعبد وإياك نستعين )

هم كلمهء توحيد وهم توحيد كلمه را عملي مى كند .

آن گاه كه وظيفهء عبوديت را انجام داد نوبت به دعا ودر خواست بنده از مولا

مى رسد ، ومى گويد : ( إهدنا الصرط المستقيم ) علو همت انسانيت وجلال واكرام

الوهيت اقتضا مى كند كه از أو ارزشمندترين گوهر را بخواهد ، وآن گوهر هدايت

به صراط مستقيم است كه از هر افراط وتفريطي بر كنار است ، وخط مستقيم

تعدد ندارد ، خدا يكى است وراه أو هم يكى است ، واين خط سيرى است كه از

نقطهء نقص انسان شروع مى شود ( والله أخرجكم من بطون أمهاتكم لا تعلمون

شيئا ) ( 2 ) وبه كمال مطلق منتهى مى گردد كه " ماذا وجد من فقدك وما الذي فقد من

وجدك " ( 3 ) و ( وأن إلى ربك المنتهى ) . ( 4 )

( صراط الذين أنعمت عليهم ) راه مستقيم راه كساني است كه مورد انعام خدا

1 . بحار الأنوار جلد 46 ، صفحهء 107 ( نزديك بود كه بميرد ) 2 . سوره ء نحل ، آيهء 78 ( وخدا شما را از شكمهاى مادرانتان بيرون آورد در حالي كه چيزى نمىدانستيد ) 3 . بحار الأنوار ، جلد 95 ، صفحهء 226 ( چه چيز يافته آن كس كه تو را ندارد ، وچه چيز ندارد آن كس كه تو را يافته ) 4 . سوره ء نجم ، آيهء 42 ( وهمانا به سوى پروردگار توست انتهاى أمور )