تاريخ سيستان — الصفحة ٣١٨

) *

هم بغم [ 1 ] اندر همى گذارد [ 2 ] چونين

تا بگه نوبهار و نيمهء نيسان

آنگه اگر نيم شب درش بگشايى

چشمهء خورشيد را به بينى تابان

ور ببلور اندرون [ 3 ] ببينى گوئى

گوهر سرخست [ 4 ] بكفّ موسى عمران

زفت شود را دو مرد سست [ 5 ] دلاور

گر بچشد زوى و ، روى زرد گلستان

و آنك بشادى يكى قدح بخورد زوى

رنج نبيند از آن فراز و نه احزان

انده ده ساله را بطنجه [ 6 ] رماند

شادى نو را ز رى بيارد و عمّان

بامى چونين كه سال خورده بود چند [ 7 ]

جامه [ 8 ] بكرده فرار بنجهء [ 9 ] خلقان

مجلس بايد بساخته ملكانه

از گل و وز ياسمين و خيرى الوان

نعمت فردوس گستريده ز هر سو

ساخته كارى كه كس نسازد چونان

جامهء زرين و فرشهاء نوايين

شهره رياحين و تختهاء [ 10 ] فراوان

بربط عبى [ 11 ] و فرشهاء [ 12 ] فوادى

چنگ مدك نير و ناى چابك حابان [ 13 ]

[ 1 ] بخم ( ؟ ) [ 2 ] اصل : بدون نقطه و ظاهرا « گذارد » يعنى بگذراند ، [ 3 ] ديوان رودكى : اندرش . [ 4 ] ديوان : سرخست و كف . . تاى ( سرخست ) بقاعده قديم در اين موارد خوانده نميشود . [ 5 ] اصل : « زفت شود راد و مرد سست و دلاور » . ن ل : راد مرد و سست دلاور . [ 6 ] طنجه از شهرهاى مراكش است ، مراد اين است كه اندوه كهنه را بدورترين بلاد عالم رانده و شادى تازه را از رى و عمان كه هم بالنسبه ببخارا نزديك نبوده است بمجلس آورد - و در اين شعر هم مانند باقى شعرها تصرفى بارد كرده‌اند بدين طريق : انده ده ساله را ز طبع رماند * شادى نو آرد و ببرّد غمان ! و جاى شكر است كه در ديوان رودكى و غالب نسخ ديوان قطران به همين طريق اصل اين شعر محفوظ مانده است . و معلوم نيست شعر مصحف بارد مذكور در فوق را از كجا پيدا كرده‌اند ؟ ! [ 7 ] بىنقطه و ظ : چند . [ 8 ] اصل جامه و بعد جام با مركبى تازه ، و باقى كلمات هم بىنقطه است ؟ [ 9 ] كذا با ياى اضافى و ظ : « جامه بكرده فراز پنجه خلقان » يعنى از سالخوردگى پنجاه جامه كهنه كرده است . [ 10 ] اصل : تحتها « تختها » بمعنى : سرير . [ 11 ] در اصل چنين است . [ 12 ] ظاهرا « فرشهاء » تقليد كاتب از مصراع اول شعر بالاست و چون در اين شعر ذكر سازها از قبيل بربط و چنگ و ناى است بايستى بر حسب قاعده بجاى « فرشهاء » نام سازى بلفظ مفرد يا جمع بوده باشد . [ 13 ] ظ : چنگ مدك نيز و ناى چابك جانان ( ؟ ) ن چاپى : چنگ و دف و پردهاى چابك جانان .