توضيح المسائل ( فارسي ) — الصفحة ٣٠٣

3 - گنج

خمس آنچه را كه پس از كم كردن مخارجى كه كرده است باقي مىماند بدهد .

( مسأله 1796 ) استفاده أي كه از معدن برده چنانچه قيمت چيزى كه از معدن

بيرون آورده به 15 مثقال طلاى مسكوك نرسد ، خمس آن در صورتي لازم است كه

به تنهائى يا با منفعتهاى ديگر كسب أو از مخارج سالش زياد بيايد .

( مسأله 1797 ) گچ وآهك وگل سر شور وگل سرخ از چيزهاى معدني نيستند

وكسى كه اينها را بيرون مىآورد ، در صورتي بايد خمس بدهد كه آنچه را بيرون آورده

به تنهائى يا با منافع ديگر كسبش از مخارج سال أو زياد بيايد .

( مسأله 1798 ) كسى كه از معدن چيزى بدست مىآورد بايد خمس آن را بدهد ، چه

معدن روى زمين بأشد يا زير آن چه در زمينى بأشد كه ملك است يا در جائى بأشد كه

مالك ندارد .

( مسأله 1799 ) اگر نداند قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده به 15 مثقال

طلاى مسكوك مىرسد يا نه ، خمس ندارد ولازم نيست به وزن كردن يا از رآه ديگر

قيمت آن را معلوم كند .

( مسأله 1800 ) اگر چند نفر چيزى بيرون آورند چنانچه قيمت آن به 15 مثقال

طلاى مسكوك برسد اگر چه سهم هر كدام آنها أين مقدار نباشد بايد خمس آن را

بدهند .

( مسأله 1801 ) اگر معدني را كه در ملك ديگريست بيرون آورد ، آنچه از آن

بدست مىآيد مال صاحب ملك است . ودر صورتي كه به مقدار نصاب برسد چون

صاحب ملك براي بيرون آوردن آن خرجي نكرده بايد خمس تمام آنچه را كه از

معدن بيرون آمده بدهد .

3 - گنج

( مسأله 1802 ) گنج مالي است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان بأشد

وكسى آن را پيدا كند وطورى بأشد كه به آن گنج بگويند .