سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٧٣
علم اجمالي به اينكه بين دو سجده ركعت سوم يا پس از دو سجده ركعت چهارم است شك بين دو ويقين به عدم تشهد در ركعت دوم 135 . علم اجمالي به اينكه يا قرائت كرده وركوع نكرده يا ركوع كرده وقرائت را ترك كرده است
علم اجمالي به اينكه بين دو سجده ركعت سوم يا پس از دو سجده ركعت چهارم است شك بين دو ويقين به عدم تشهد در ركعت دوم 135 . علم اجمالي به اينكه يا قرائت كرده وركوع نكرده يا ركوع كرده وقرائت را ترك كرده است
ركعت دوم نخوانده است . ودر اين فرع ممكن است گفته شود كه : مقتضاى بناء بر سه ترتيب
آثار سه است ، ودر ركعت سوم تشهد نيست . بلكه در فرع أول نيز ممكن است گفته شود به
اثبات ركوع به تقريب اين كه معنى " إذا شككت بين الثلاث والأربع ابن على الأربع " 1 وجوب
بناء بر اربع است كه احتمال آنرا مىدهد وآن اربع بعد الركوع است ، پس مقتضاى آن بناء بر
اربع است على ما هي عليه من الوصف على فرضه . الا ترى انه لو شك في أنه في أوائل سورة
البقرة ، أو في أواخر سورة آل عمران ، وفرضنا أن الشارع ، قال : إذا شككت فابن على أنك في
آل عمران ، معناه : ابن على أنك في آل عمران بحسب ما تحتمل ، وأنت تحتمل كونك في آل
عمران في أواخره . هذا ، والتحقيق بطلان الصلاة في فرض السؤال ، لأنه إن أتى بالركوع يعلم
بطلان صلاته من حيث أنه إما زاد الركوع ، أو نقص الركعة ، وإن لم يأت به يعلم أن صلاة
الاحتياط لغو ، من حيث أنه إن كان هذه الركعة رابعة فلا حاجة إلى صلاة الاحتياط ، وإن كانت
ثالثة فقد نقص الركوع وصلاته باطلة لا تنفعها الاحتياط .
سؤال 135 : هر گاه ايستاده ، يقين دارد كه يا قرائت اين ركعت را نخوانده ، يا ركوع را
هنوز نكرده است ، به اين معنى كه اگر قرائت را اتيان كرده است قبل از ركوع است ، واگر اتيان
نكرده است بعد از ركوع است ، چه كند ؟
جواب : چون شك نسبت به هر دو [ در ] محل است ، وزيادى قرائت - من حيث هي -
مضر نيست ، قرائت كند وركوع كند . بلى ، اگر در نظير اين يقين كند كه يا ركوع اين ركعت را
ترك كرده است ، يا سجدتين را ، نماز أو باطل است ، چون اگر برگردد وهر دو را بياورد يقين
مىكند به زيادى ركن ، ونمىتواند اقتصار كند بر سجدتين تنها ، چون از محل شك در ركوع
نگذشته است .
واگر نشسته يقين مىكند كه يا سجده ثانيه را ترك كرده است وتشهد را به عمل آورده ، يا
سجده ثانيه را به عمل آورده وهنوز تشهد را به عمل نياورده است ، هر دو را به عمل آورد
ونمازش صحيح است ، چون تشهد را على اى حال بايد بجا آورد چه متروك آن باشد ، يا
سجده . وشك دارد در سجده ومحلش باقي است .
1 . اين جمله در كتب أربعة ووسائل الشيعة نيامده بلكه مستفاد از رواياتى است ر . ك وسائل الشيعة ج 5 ، صفحه 317 .