سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٠.٦

( بخش أول : عبادات ) ( فصل 1 : سؤالات مربوط به تقليد ) 1 . بقاء بر تقليد ميت

مسائل مستحدثه ، ترتيب نيكو وشماره داشتن فروع است ومجموعا داراى 3260 فرع است . وعلى

الظاهر از نخستين آثار فقهى شيعه است كه مواد فروع با شماره وأرقام تنظيم شده است . واين ويژگى ها

موجب آسانى مراجعه مقلدين وروى آوردن به آن شد تا آنجا كه رساله نجاة العباة كه تا آن روز رائج

بود به كلى منسوخ گشت .

از كتاب عروة الوثقى ، نخست بخش عبادات انتشار يافت وسپس مباحثى از معاملات : ( اجاره ،

مضاربه ، مزارعه ، مساقات ، ضمان ، حواله ، نكاح ، وصيت به آن افزوده شد وبالآخرة بخش ديگرى تحت

عنوان ملحقات مشتمل بر مباحث ربا ، وقف ، وكالة ، عدد ، وهبه ، وقضاء پس از وفات ايشان منتشر شد .

مباحث أخير سيد يزدى به نحو بسيار جالبى تنظيم گرديده ودر أكثر موارد به دلائل ومستندات فقهى

نيز اشاره شده است .

2 . حاشية مكاسب : در ميان حاشية پردازان مكاسب شيخ انصارى ( قده ) ، هيچ كس مانند سيد

يزدى به روش عرفى به تفقه نپرداخته است . وى در بسيارى موارد چنان عرفى انديشيده كه روش يك

حقوقدان عرفى معاصر را به ذهن انسان تداعى مىكند . اين كتاب چند بار چاپ شده است

3 . كتاب التعادل والترجيح : در تهران چاپ شده است .

4 . رسالة ، في اجتماع الامر والنهى : چاپ شده است .

5 . رسالة في الظن المتعلق باعداد الصلاة وكيفية الاحتياط : در تهران چاپ شده است .

6 . رسالة في منجرات المريض : همراه با حاشية مكاسب چاپ شده است .

7 . رساله سؤال وجواب : ( شرحش خواهد آمد )

أواخر عمر شريف سيد يزدى ، موضوع مشروطيت در إيران مطرح شد كه معركه آراء ميان فقها

گرديد . اختلاف انظار وتشتت آراء به حدى رسيد كه جانبداران هر طرف قضية ، جانب ديگر را تا سر حد

ارتداد فطرى رساندند . سيد يزدى مخالف مشروطه بود ، طرفداران تصميم به قتل وى گرفتند ، لكن رؤسا

وشيوخ وعامه شيعيان عراق كه مقلد وى بودند واز طرفي ( به قول صاحب أعيان الشيعة ) در إيران

صاحب منافع بودند ومىپنداشتند كه مشروطيت منافى منافع آنان است ، خانه وى را محاصره كردند

ودر حفظ وحراست وى اهتمام تمام به كار بردند ، تا آن كه آن غائله هائله رفع گرديد 1 .

سر انجام شب سه شنبه بيست وهفتم يا هشتم رجب سال 1327 قمري وفات كرد ودر كنار درگاه

طوسي صحن مقدس مرتضوي مدفون گرديد .

1 . امين ، مدرس تبريزى ، همان منابع .