سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٢٨٩
462 . چگونگى استفاده از مال مشترك
462 . چگونگى استفاده از مال مشترك
اضعاف مضاعف زيادة شده ، مخارج وارث آن يك نفر مرحوم را هم داده اند در آن مدت .
حال خيال تفريق را دارند . آيا وارث آن مرحوم استحقاق زيادى هم دارد ، يا بايد همان سهم
روز مرحوم شدن آن يك نفر را ببرند ؟
جواب : هر گاه آن دو نفر تجارت وكسب كرده اند در ذمه براي خودشان ، غاية الأمر
عصيانا از مال مشترك أداء ووفاء ما في الذمة كرده اند ، در اين صورت ، ربح مختص خودشان
است وآن وارث بيش از سهم حين الموت را مستحق نيست .
واگر تجارت وكسب كرده اند به عين مال مشترك يا به ذمه ، لكن به قصد شركت همه ،
پس با فرض مأذون بودن در تجارت از قبل آن ميت ، يا از حاكم شرع بر تقدير صغير بودن
وارث ، يا از قبل وارث بر تقدير كبير بودن أو ، يا اجازه كردن بعد از كبر ، در اين صورت آن
وارث سهيم مىباشد در ربح نيز . غاية الأمر بر تقدير مأذون بودن آن دو نفر در تجارت ،
استحقاق اجرت زحمت خود را دارند ، هر گاه در عمل قصد تبرع نكرده باشند .
واما بر تقدير عدم مأذونيت ، پس استحقاق اجرت هم ندارند ، هر چند وارث اجازه كند
تصرفات ايشان را ( والله العالم ) .
سؤال 462 : قريه اى است مشترك ما بين متعددين ، مالكين سه دانگ ، آب يك نهر آن
قريه را به نوبه بيست وچهار هنگام انداخته ، به قريه ديگر خود مىبرند . ومالكين سه دانگ
نيز ، بيست وچهار هنگام در خود آن قريه مصرف مىكنند . واين تقسيم سألها معمول بوده
مالكين سه دانگ كه در خود آن قريه مصرف مىكنند ، اظهار مىكنند كه اين نوبه بيست
وچهار هنگام براي ما ضرر كلى دارد . يا آب را نصف كنيد ، يا نحو ديگر قرار دهيد . در جواب
مىگويند : " معمولى است وما به همين نحو متصرفيم وتغيير نمىدهيم " .
أولا معمولى حجيت دارد يا نه ؟
ثانيا تقسيم به نوبه ، لزوم شرعي دارد يا نه ؟
ثالثا اين عنوان تصرف ، موضوعيت دارد يا نه ؟
مسأله ديگر : هر گاه طرفين ندانند كه اين تقسيم از سابقين ، مجرد تبانى بوده يا در بين ،
ملزم شرعي بر عدم تغيير بوده است ، حكم چيست ؟