سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٦

439 . سه سؤال تر بارهء خمس

سؤال 438 : زيدي ، دو سه هزار تومان قرض داشته ويك هزار تومان مطالبات خود را [

با ديان ] مصالحه وصيغه جارى نكرده كه عمل را ختم نموده وخود را برئ الذمة نمايد .

حال دو هزار تومان بهم رسانيده مىخواهد قرض أو ادا شود . ودر ضمن هم كسب وتجارتي

بكند كه امورش بگذرد . هر گاه برود طلبكار خود را پيدا كند وقرض خود را ادا كند ، اقلا

نصف اين بواسطة خرج مسافرت ، خرج مىشود . پس از آن كه خود را به ممالك خود بعيده

هم مىرساند ، قادر بر اداى تمام قروض خود نمىباشد وخودش نيز پريشان خواهد شد . آيا

با اين أوصاف ، تكليف زيد مقروض [ چيست ] ؟ آيا زيد مقروض مىتواند سفر بيت الله

وزيارة مشرف شود ؟ آيا اين وجهي كه امروز بهم رسانيده خمس به أو تعلق مىگيرد يا خير ؟

جواب : گذشت كه أداء دين يا تمكن وعدم ضرر ، واجب فورى است هر چند به دادن تمام

ما يملك باشد . بلى ، خانه وضروريات خانه وقوت يك شبانه روز ، مستثنى است . پس جايز

نيست كه با عدم علم به رضاى طلبكار ، مشغول كسب وتجارت شود .

لكن در فرض سؤال چون مستلزم ضرر است ، مبادرت لازم نيست اگر به مكاتبه ومراسله

هم ممكن نباشد استرضاء يا أداء . وهر گاه مستطيع باشد وحج بر أو واجب باشد ، مىتواند در

أثناء راه به حج مشرف شود . واما حج مستحبى وزيارات مستحبه ، پس جواز آن در صورتي

است كه مستلزم تفويت ادا يا تأخير آن نشود . والا با عدم رضاى طلبكار مشكل است .

واما خمس ، پس هر گاه سر سال شده است وآن وجه موجود است ، بايد بدهد اگر چه حج

يا قرض بر ذمه أو باشد . بلى ، اگر در أثناء سال آن را صرف در دين يا حج كند وچيزى زايد

نماند ، خمس ندارد .

سؤال 439 : خمس بر چه شخصي واجب مىشود ؟ زيدي با يكى شريك است . حساب

مىكند كه فلان مبلغ دارد لكن أصل پول در ميان نيست ، مطالبات است . آيا همين كه پول به

دست أو آمد خمس بر أو تعلق مىگيرد ، يا اين كه همان حساب ومطالبات كه دارد كفايت

است ؟

وجهي را كه در عرض سال به سادات مىدهد مىتواند در سر سال پاى خمس حساب

كند ؟