سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٢٥١

402 . ضمان در اكراه بر اتلاف ( كسى كه ديگرى را اكراه مى كند تا مال شخص ثالثى را از بين ببرد )

جواب : هر گاه ميل كرده باشد آن ديوار به عمارت عمرو ، كه قدرى از هواي آن را

مشغول كرده باشد ، واجب است بر أو تعمير نمايد يا خراب كند ، والا ضامن است . واگر ميل

نكرده است به سمت خانه عمرو ، ولكن مشرف بر خرابى است ودر معرض وقوع در خانه

عمرو ، در اين صورت نيز واجب است تعمير آن ، هر گاه محل خوف وقوع واتلاف نفس باشد .

وهر گاه عرفا خرابى عمارت عمرو را مستند به زيد كنند ، كما لا يبعد ، بعيد نيست ضمان

أو . واما اگر آثار خرابى نداشته باشد وبغتة خراب شود ، ضمانى نيست ( والله العالم ) .

سؤال 401 : اگر كسى ، مملوك شخصي را اذيتى غير از جنايت برساند ، كه موجب شود

كه مدتي نتواند خدمت كند ، ضامن است يا نه ؟

وهم چنين اگر حرى را زد مثلا ، كه مريض شد ومدتي مبتلا بود آيا ضامن مخارج آن

هست يا نه ؟

جواب : در مملوك ، ضامن است . چون تفويت كرده است منافع آن عبد را بر مالك ، واما

در حر ، پس مشكل است . هر چند اگر صدق كند كه اضرار كرده است أو را نسبت به آنچه

خرج مىكند از براي عود به صحت ، بعيد نيست ضمان ( والله العالم ) .

سؤال 402 : مالي به امانت نزد زيد بود ، عمرو أو را اكراه كرده بر تلف كردن ، آيا زيد

ضامن است يا نه ؟

جواب : امانت ، هر گاه بدون تعدى وتفريط تلف شود در يد امين ، يا ظالمي قهرا آن را

بگيرد ، ضامن نيست . بلكه ضمان ، بر آن ظالم است .

واما اگر آن ظالم اكراه كند امين را بر دادن به أو يا بر اتلاف آن ، پس محل خلاف است .

اظهر در صورت أولى ، عدم ضمان است . هر چند محكى است از علامه در تذكره ضمان أو ،

چون مباشر اتلاف شده است به دادن آن ظالم . غاية الأمر ، قرار ضمان بر ظالم است . وفيه أن

ذلك مناف لقاعدة عدم ضمان الأمين .

واما در صورت دويم ، پس اظهر ضمان است . بلكه صاحب جواهر نفى اشكال فرموده

است در ضمان أو 1 ، واين كه قرار بر مكره است ، وفرق ما بين صورتين ، حكم عرف است به

1 . جواهر ، ج 27 ، ص 103 .