سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٢٣٢

انتقال دين به صورت صلح 380 . صلح خيارى

انتقال دين به صورت صلح 380 . صلح خيارى

اين است كه : " زيد تمام دعاوى خود را مصالحه نمود با عمرو در مقابل يك صد تومان نقد

ودويست تومان ديني كه عمرو بر ذمه بكر بموجب سند مورخه بفلان وقت دارد " عقد مصالحه

جارى شده صد تومان نقد وسند دويست تومان دين ، به قبض عمرو رسيد .

در اين صورت ، صلح صحيح است ؟ يعنى همان دويست تومان كه عمرو به اعتقاد خود از

بكر طلب دارد وجزء مال المصالحة قرار داده ، يا اين كه بايد عمرو طلب خود را به ثبوت

شرعي برساند وآن وقت جزء مال المصالحة بشود ؟ واگر ثابت بكند ، شرعا ملزم است كه

عوض آن دويست تومان را به زيد بدهد ؟ جواب مسأله مرقوم فرمائيد .

بسم الله الرحمن الرحيم

جواب : با فرض اين كه زيد طلب عمرو را محقق بداند من عند نفسه ، اگر چه نتواند به

ثبوت شرعي برساند ، صلح مزبور صحيح ولازم است . مگر اين كه از أول امر ، به اعتقاد ثبوت

شرعي بودن ، اقدام بر مصالحه كرده باشد . كه در اين صورت ، خيار فسخ دارد .

واگر معلوم شود كه طلب نداشته وآن سند خالى الوجه بوده است ، منكشف مىشود

بطلان صلح نسبت به آن مقدار ، ودر بقيه ، خيار تبعض صفقه حاصل است . وهم چنين اگر در

نزد أو ، حال آن مشكوك باشد . ومفروض اين است كه به ثبوت شرعي نرسيده است .

بلى ، اگر از أول امر معلوم أو بود كه اين دين ، ثابت شرعي نيست ومجرد ادعاء وسند

است وحق الدعوى المقتضى آن سند را جزو مال المصالحة قرار داده باشد ، صحيح است

( والله العالم ) .

سؤال 380 : حاجى إسماعيل خان اجلال الممالك ، مصالحه نمود به سه نفر أولاد صغير

خود تمامى أموال خود را ، به شرط عمرى فيما يصح فيه العمرى به مال المصالحة پانزده مثقال

نبات وسه مثقال من وسه طاقه دستمال ، وشرط كرد خيار فسخ از براي خودش تا پانزده

سال بلسانه ومباشرته ، وأيضا شرط كرد بر ايشان كه بعد از فوت أو مهر زنهاى أو وديون أو

را از زمان وفات إلى پانزده سال بدهند . وأيضا پانزده هزار تومان در مصارف مقرره صرف

نمايند إلى پانزده سال . واز جملهء مصارف ، مبلغى به مستحقين سادات وفقراء ومساكين از

طلاب وغيرهم بدهند . واز جانب آنها ولاية قبول كرد . وما يصح فيه العمرى را به خود عمرى