سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ٢٢٩

377 . واگذارى زمين زراعي به مدت معين به صورت عقد صلح

عمدا يا اشتباها ، دور نيست كه بر تقدير حكم به صحت ، موجب خيار باشد ( والله العالم ) .

وعلى أي تقدير ، احتياط به اقاله ومصالحه جديده ، مهما أمكن ، ترك نشود .

سؤال 376 : شخصي زمينى را كه قدر وقيمت وتخم افكن آن را نمىدانست ، مصالحه

نمود به زيدي ، وخيار غبن خود را نيز مصالحه نمود به وجه معينى ، بعد از مدتي مطلع شد كه

قيمت زمين از وجهين مذكورين در هر دو مصالحه ، زيادتر بوده است .

آيا اين مصالحه صحيح است ؟ وبر فرض صحت ، خيار غبن دارد يا نه ؟

جواب : بسم الله الرحمن الرحيم

اگر چه جهالت در صلح في الجملة مغتفر است ، لكن اين در جائى است كه آن مصالحه ،

مبنى بر مسامحه باشد ، مثل صلح در مقام هبه يا نحو آن ، يا آن كه استعلام مقدار آن مال ، عينا

أو دينا ممكن نباشد . يا باشد ، لكن غرر نباشد .

اما اگر مبنى بر مغابنه باشد ، مثل صلح در مقام بيع ، پس با امكام استعلام مقدار عوضين ،

مشكل است صحت آن با فرض لزوم غرر . وچون مصالحه مفروضه مبنى بر مغابنه است ،

صحت آن با امكان تحصيل علم به مقدار آن زمين ، مشكل است . چون مستلزم غرر است .

وبر فرض صحت يا در صورتي كه صحيح باشد ، اگر غبن در آن از اندازه متعارفه

مصالحتين أزيد باشد ، به اين كه مقدارى باشد كه احتمال آن را نمىداده است ، بعيد نيست كه

خيار فسخ داشته باشد . وبنابر اين در صورت مفروضه ، اگر مصالح در بين مرافعه ، آن زمين را

نقل به غير كند ، صحت آن بعيد نيست .

وبا همهء اينها ، أحوط اين است كه به مصالحه طي نزاع شود ( والله العالم ) .

سؤال 377 : زيدي مالك قنوات وأراضي بوده ، منافع قنوات وأراضي را در مدت معينه

به عمرو مصالحه كرده ، عمرو هم در مدت مزبوره ، أراضي را زراعت نموده ، اصلاح كرده ،

خاشاك در آن ريخته ، آب داده ، زمين قابل ومستعد زراعت شده ، آيا بعد از گذشتن مدت ،

بايد عين را تسليم مالك نمايد ؟ يا آن كه بواسطة استعدادي كه زمين ، از زحمت وسعى عمرو

پيدا كرده ، از براي عمرو در آن حقي پيدا شده ، وبر فرض هم كه حقي بر زمين نداشته ، بر

مالك مصالح ، حقي دارد كه ما به التفاوت بگيرد يا نه ؟