سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ١٢١

تحقيق نكردن از أول ماه رمضان وروزه گرفتن تحقيق نكردن از اذان صبح وغذا خوردن در ماه رمضان استحباب يا وجوب استهلال در ماه رمضان وشوال 204 . كيفيت اثبات أول ماه

چرا كه دلالت دارد بر اين كه اگر در شب سى أم شهر رمضان ماه ديده شد ، وشخص بيست

ونه روز روزه گرفته ، بعد دو نفر شهادت دادند كه أهل فلان بلد سى روز روزه گرفتند ( يعنى

در أول ماه ، ماه را ديده بودند ) أو يك روز قضاء كند ، پس معلوم مىشود كه بينه بر شياع ،

حجت است . لكن ممكن است گفته شود كه : مراد اين است كه آن دو نفر شهادت قطعي دهند

به رؤيت هلال واين كه در فلان بلد ديده شده ، نه مجرد نقل سبب باشد بدون جزم به رؤيت ،

چنانچه [ چنان كه ] مفروض ما نحن فيه است . با اين كه در جمله اى اخبار است كه كسى كه

بيست ونه روز روزه گرفته ، قضاء نكند يك روز را مگر آن كه بينه قائم شود نزد أو به رؤيت .

واز اين حصر مستفاد مىشود عدم كفايت بينه بر شياع .

ففي رواية الحلبي ، عن أبي عبد الله عليه السلام قال : " قلت : أرأيت ان كان الشهر تسعة

وعشرين يوما ، اقضى ذلك اليوم ؟ فقال ع : لا إلا أن يشهد لك بينة عدول ، فان شهدوا انهم رأوا

الهلال قبل ذلك فاقض ذلك اليوم 1 . " ونحوها غيرها .

اگر چه ممكن است گفته شود كه غرض ، حصر إضافي است در مقابل تو هم راوي كه اگر

ماه بيست ونه روز باشد تعيينا نيز يك روز بايد قضاء كند ، به خيال اين كه على اى حال بايد

سى روز روزه گرفت . پس مراد از استثناء ، مطلق ثبوت است به هر وجه بوده باشد ، نه اين كه

لابد بايد بينه به رؤيت قائم شود ، ولذا اگر حكم حاكم معلوم شود ، يا به شياع قطعي محقق

شود هم كافى است در وجوب قضاء يك روز .

وكيف كان : بر فرض اعتبار شهادت عدلين به شياع ، حكم مختص است به شياع قطعي .

وأما شهادت ايشان به شياع ظني پس ثمر ندارد . ومورد سؤال شهادت عدل واحد است به

شياع ظني ، چون از ادعاء بيست وپنج نفر غالبا ظن حاصل مىشود ، نه قطع ، پس اخبار خالد

به ادعاء رؤيت آن بيست وپنج نفر از دو جهت محل اعتبار نيست : يكى آن كه عدل واحد

است . ويكى آن كه شياع ظني است ، با اين كه أصل مطلب ، محل اشكال است چنانچه ذكر

شده . ( والله العالم )

سؤال 205 : [ شخصي ] عمدا روزه رمضان نگرفت با وصف غير معذور بودن ، كفاره

لازم

1 . وسائل الشيعة ، ج 7 ص 191 ، روايت 9 .