سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ١٠٩

اعتبار نصاب در معدن وشرطيت اخراج آن در يك بار وچند بار كيفيت احتساب مال متعلق خمس در صورتي كه در كارى مصرف شده است 189 . معدن بودن سنگ آهك وأمثال آن

اللفظ من قبيل المجمل بالنسبة إلى المطلق والمقيد ، فيرجع في غير المتيقن من الخروج ،

بهذه الرواية عن العمومات 1 . " انتهى .

والتحقيق ما ذكره بقوله : الا ان يقال : . . . إلى اخره كما عرفت ، لكن عرفت أنه لابد من صدق

اخراج مقدار النصاب على المجموع . وفى بعض الصور لا يصدق ، كما إذا حصل الفصل مع

الاعراض .

واما اگر پيش از اخراج خمس ، گچ را صرف كند در سفيد كارى ظاهر اين است كه خمس

أصل گچ بر أو واجب است ، نه خمس اين موجود بعد از بنائي ، چون به سفيد كارى ، صدق تلف

مىكند ، پس از قيمت آن بايد خمس بدهد اگر چه عين گچ موجود است ، چرا كه چون ممكن

الرد نيست در حكم تلف است .

ودعوى اين كه ممكن است گفته شود كه خمس اين گچ ، مال سادات باشد واجاره آن را

بگيرند ، مدفوع است به اين كه در صورتي خوب است كه ، حق الابقاء داشته باشند ، ودر مقام

مالك مىتواند بگويد : اگر گچ مىخواهيد همين را برداريد من راضى به بقاء واجاره دادن

نيستم .

بلكه همچنين است كلام ، اگر غاصب ، گچ ، يا نحو آن را از مال شخص معينى غصب كرده ،

سفيد كارى كند . بلكه از اين باب است اگر مركب كسى را برداشته با آن كتابت كند ، پس اگر

چه عين مركب موجود است لكن در حكم تلف است . وحق الابقاء مع الأجرة از براي مالك ،

ثابت نيست . پس ما نحن فيه نظير غصب ثوب وخياطت كردن آن نيست ، چون ثوب

ممكن الرد است ودر حكم تلف نيست . مع ذلك كله ، أحوط اين است كه خمس گچ موجود با

وصف بنائي بدهد . اينها در وقتي است كه قيمت آن زياد شده باشد به بنائي . واگر كمتر شده

باشد ، ضامن است . وفرق در جميع ما ذكر ما بين عالم وجاهل نيست . ( والله العالم )

سؤال 189 : سنگ آهك ونوره سنگ صلب سفيد است كه در غالب بلدان زياد است -

ظاهرا خصوصيتى زائده نداشته باشد - وهكذا خاك بعضي از أماكن مثلا كوزه ، يا كوزه خوب

نمىشود ، وخاك أماكن ديگر مىشود . وهكذا سنگ آسيا وگل سر شورى ونحو اينها از

1 . كتاب الخمس ، ص 2 . چاپ شده در آخر كتاب الطهارة .