سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ١٠٣

182 . تعلق خمس به اشيائى كه فعلا جزء مؤنه نيست ودر آينده هست

زيادتر از پانصد تومان باشد .

وأما مسأله دوم : پس تقويت مال فقراء جايز نيست ، مگر آن كه آن شخص متمكن از

دادن نباشد ، در اين صورت جايز است با فقيرى يا سيدي دست به دست كنند .

وأما مسأله سوم : پس خمس بي اشكال به غير سيد نمىرسد . وأما سهم امام ع پس آن

نيز مختص به سادات است بنابر أحوط .

وأما مسأله چهارم : پس با تمكن ، واجب فورى است . وبا عدم تمكن از دادن تمام را

يك دفعه ، مىتواند به تدريج برساند حسب المقدور . ( والله العالم )

سؤال 181 : مبلغى داد به سيدي به قصد قرض ، وآن سيد به قصد خمس ، يا به گمان

خمس گرفت ، يا معلوم نيست كه به چه عنوان گرفت ، وحال آن كه خمس بر ذمه دهنده نبود ،

حكم چيست ؟

جواب : اگر عين مال باقي است مىتواند استرداد كند . واگر تلف شده است پس اگر در

حين دادن مطلع بود كه آن سيد به گمان خمس مىگيرد آن سيد ضامن نيست ، چون دهنده

خودش أو را مسلط كرده است بر اتلاف آن . وهم چنين اگر ظاهر حال ، عنوان مفتى ، يا خمس

بوده است . واگر در حين دادن مطلع نبود به قصد ، يا گمان أو . وظاهر حال هم عنوان مفتى

نباشد ضامن است ، چه معلوم شود قصد گيرنده ، چه معلوم نشود ، پس اگر بعد از اين خواسته

باشد با وجود شرايط آن را خمسا حساب كند مىتواند .

سؤال 182 : در باب خمس ، شخص مثلا خانه اى لازم دارد در اين سنه ، ولكن ميسر

نمىشود پس به تدريج بعضي از أسباب وآلات آن را در اين سنه مهيا مىكند كه در سنه آتيه ،

يا بعد از آن خانه بسازد ، يا آن كه گاو ، يا اسبى احتياج دارد گوساله يا كره اسبى مىخرد كه

بعد از دو سال ، يا سه سال به كار مىآيد ، وهكذا شجره اى غرس مىكند كه بعد از چند سال

به ثمر آن منتفع شود - وحال آن كه اگر مثمرة باشد در همين سنه هم محل حاجت است -

آيا اگر اينها را از أرباح مكاسب خريده باشد خمس آنها را بايد بدهد ؟ وهكذا نماءات متصله

آنها ، يا نه ؟ وبر فرض لزوم بعضي از أشجار در بعضي از بلدان ماليت ندارد ، يا آن كه مرسوم

نيست كه بذل قيمتي براي آنها بشود ، آيا با اين حال خمس لازم است ، يا نه ؟ ديگر درخت گل