سؤال وجواب ( فارسي ) — الصفحة ١٠١

179 . تعلق خمس وزكات به طور همزمان ونحوه محاسبه آنها

به اهلش برساند ، كه در اين صورت تصرف در بقيه مانعى ندارد .

سؤال 179 :

هر گاه خمس وزكات هر دو در زمان واحد تعلق بگيرند به مالي ، كدام را

مقدم بدارد ؟

جواب : بعيد نيست وجوب اخراج هر دو از تمام مال ، پس تقدم وتأخر فرق ندارد .

ومحتمل است تخيير بين تقدم هر يك . ومحتمل است توزيع ، به اين كه فرض تقديم هر يك

بشود ، واخراج شود هر يك از بقيه ، وبعد خمس باقي مانده وزكات باقي مانده را جمع كرده ،

نصف مجموع را گرفته ، تنصيف كنند ، مثلا ده وزنه گندم هر گاه متعلق هر دو شد ، زكات هشت

وزنه را بدهد ، وخمس نه وزنه . دو وزنه مانده كه زكات آن داده نشده ويك وزنه مانده ، كه

خمس آن داده نشده است - وزكات دو وزنه ، دو عشر است . وخمس يك وزنه ، خمس دو

عشر ويك خمس دو خمس است نصف آنها يك خمس است آن را تنصيف كند يك عشر را

خمس بدهد يك عشر زكات ، پس زكات ده وزنه ، نه عشر وزنه است خمس آن دو وزنه الا

عشر وزنه .

طريق ديگر در توزيع اين كه در نصف آن مقدار ، خمس را مقدم دارد ، در نصف ديگر

زكات را . واين طريق با سابق در نتيجة يكى مىشود ، چون خمس پنج وزنه ، يك وزنه است .

وزكات آن بعد از اخراج يك وزنه چهار عشر وزنه است . وزكات پنج وزنه ، پنج عشر است .

وخمس آن بعد از اخراج پنج عشر ، چهار خمس ونيم است . پس زكات مجموع نه عشر

است . وخمس مجموع ، يك وزنه وچهار خمس ونيم ، كه دو وزنه الا عشر مىشود .

اينها در صورتي است كه بر فرض تقديم خمس ، بقيه از نصاب بيفتد . واما اگر بر تقدير

خمس ، بقيه از نصاب نيفتد بنابر اختيار احتمال سوم كه توزيع باشد ممكن است اجراء اصالت

برائت از وجوب زكات ، مثلا اگر چهل گوسفند متعلق زكات وخمس شود ، بر تقدير تقديم

خمس ، از نصاب مىافتد . وهم چنين اگر چهل ويكى يا بيشتر باشد إلى پنجاه گوسفند . وأيضا

توزيع در صورتي است كه تقديم هر يك موجب نقص در ديگرى بشود . واما اگر تقديم

أحدهما ، موجب نقص ديگرى بشود بدون عكس ، باز ممكن است اجراء أصل برائت ، مثلا اگر

پنجاه ويك گوسفند باشد ، بر تقدير تقديم زكات ، خمس از يك گوسفند داده نشده ، وبر تقدير