جامع الشتات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٩

مسائل متفرقة

با رواج كاربرد سوم ، از رونق كاربرد دوم نيز كاسته شد . آنچه به موضوع سخن ما

مربوط مىشود كاربرد اين لفظ در عصر كريم خان زند وفتحعلى شاه مىباشد كه

زيباترين وعالىترين معناى خود را داشت ومراد از آن " دانشمند " بوده است .

ميرزاى قمى در سال 1150 هجرى قمري در روستاى دره باغ متولد شده ودر سال

1231 در شهر مقدس قم به درود حيات گفته است ( يعنى زندگى پربارش 81 سال بوده

است . )

البتة در مورد تولد أو سالهاى 1151 و 1153 ودر مورد وفاتش سال 1233 ، نيز

در بعضي از متون ذكر شده است .

دوران تحصيل :

ابتدأ در همان روستاى دره باغ علوم أدبي فارسي وعربى را در حضور پدر آموخته ،

آنگاه به شهر خوانسار منتقل مىشود ودر زمره شاگردان مرحوم سيد حسين خوانسارى

صاحب " روضات الجنات " قرار مىگيرد وسالهائى چند به تحصيل فقه ، أصول فقه

مىپردازد ودر أواخر همان سألها با خواهر آن دانشمند بزرگ ازدواج مىكند . سپس به

سوى عراق عزيمت كرده ودر سلك شاگردان دانشمند معروف ونامى آقا محمد باقر

بهبهانى ( در كربلا ) قرار مىگيرد واز شاگردان ممتاز وبرتر آن أستاذ بزرگ شمرده

مىشود .

ميرزا همانطور كه سخت مورد توجه مرحوم سيد حسين خوانسارى بود ( وبه همين

جهت مقدمات ازدواجش با خواهر أستاذ فرآهم گرديد ) همان طور هم سخت مورد توجه

مرحوم بهبهانى دانشمند شهير ومحيى نحله أصولي قرار گرفت ، به حدى كه شايع گرديد

بهبهانى نماز وروزه استيجارى به جاى مىآورد ودرآمد آن را جهت امرار معاش به ميرزا

مىدهد .

گويا مرحوم بهبهانى بيش از شاگردان ديگرش به ميرزا كمك مىكرده ، آنان كه

چنين رفتارى را به نظر خودشان تبعيض وناعادلانه مىپنداشتند واز طرفي به عدالت

بهبهانى معتقد بودند موضوع را بدينگونه توجيه كرده وبه اصطلاح حمل بر صحت

مىكرده‌اند . وگرنه بهبهانى مرجعيت مهم وپر نفوذى داشت وبه ميزان كافى بيت المال

در اختيارش بود وبر خود لازم مىدانسته كه به افراد مستعد وداراى نبوغ كمك

زيادترى بنمايد .