جامع الشتات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٥٣
مسائل متفرقة
طرف بدن را كه مىشويد بايد آنقدر كه در ميان آب است تا كف پا آب غسل به همه برسد ،
بعد از آن طرف ديگر به همين نحو بشويد .
104 - سؤال : هرگاه كسى شب احتلام يا جنب شده باشد ، آب ميسر نباشد ، يا آب
ميسر باشد خواسته باشد غسل كند ، نمازش قضا مىشود . آيا تيمم بكند بدل از غسل
ونمازش را بكند بهتر است يا غسل بكند ونمازش را قضا كند ؟
جواب : بايد تيمم كند بدل از غسل ونمازش را ادا كند وهرگاه ممكن شود كه غسل
كند وبه قدر يك ركعت را در وقت بكند ، غسل كند ونماز بكند .
105 - سؤال : شيخ زين الدين ( 1 ) در بعضي تصنيفات خود ذكر كرده است به آنكه در
شستن رو ، در وضو ، مجرد ابتدأ از حد أعلى كافى نيست ، بلكه مىبايد نسبت به مجموع
اجزاى رو ، رعايت غسل الاعلى ، بشود ، يعنى هر جزء بالا پيش‌تر از جزء پايين شسته شود .
ومراد شيخ زين الدين از اين كلام چه چيز است ؟ وفتاوى آن صاحبىام در اين خصوص چه
چيز است ؟
جواب : اظهر واشهر در نزد حقير ، وجوب ابتداء است از أعلى ، چنان كه اخبار دلالت
بر آن دارد ، خصوصا روايت أبى جرير قاشى در كتاب قرب الإسناد ، وسند آن قوى است وخصوصا با ملاحظه وضوح دلالت ابتدأ به أعلى در غسل يدين كه قايل به فرقى نيست .
واما تحقيق معنى ابتدأ به أعلى پس اظهر در نزد حقير اين است كه بايد هر مقدارى
كه از رو ، مىشويد از جانب طول رو ، بايد اجزاى پايين همان مقدار پيش از اجزاى بالاى آن
شسته نشود ، مثل آنكه هر گاه در أول ، نصف راست را مىشويد بايد اجزاى پايين آن ، بعد
از اجزاى بالا شسته شود ، واما تقديم شستن اجزاى پايين آن بر اعلاى طرف چپ ضرر
ندارد ، بلى تقديم آن عرفا امكان دارد ، همين كه عرفا صدق كند كه جميع أعلى را قبل از
أسفل شست تقديم به عمل آمده است ، ولكن وجوب آن بر حقير ظاهر نيست .
( 1 ) شيخ زين الدين بن علي بن أحمد عاملي معروف به شهيد ثاني وى كتاب الفيه شهيد أول را دو بار در دو كتاب جدا ، شرح كرده است يكى را " المقاصد العلية " ناميده كه شرح كبير است وديگرى شرح صغير است كه نامش همان " شرح الفيه " است ومنظور سؤال كننده ، همين كتاب است .