جامع الشتات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٥

كتاب الصلاة

ناسى موضوع ، معذور است يا نه ؟ وسهوا اقتدا كردن به فاسق ، يعنى سهوا از موضوع كه

فسق است نه سهوا از حكم ، چه حكم دارد ؟

جواب : قاعده فقها در اين كه نسيان واجبات هر گاه رو دهد مادامى كه محل أو باقي

است لازم است عود وتدارك واتيان بما بعد ثانيا ، وبعد از تجاوز از محل اگر آن واجب

ركن است مبطل نماز مىشود وهر گاه غير ركن است صحيح . وبعضي را قضا وتداركي

هست مثل يك سجده وتشهد وبعضي را چيزى لازم نيست . وتفسير تجاوز از محل را به

آن كرده‌اند كه عود به آن ، مستلزم تكرار ركنى نشود وداخل ركن ما بعد هم نشده

باشد .

ولكن باز صريح گفته‌اند كه هر گاه ذكر سجود را فراموش كرد يا طمانينه حال

ذكر را ، تا سر برداشت ديگر بر نمىگردد وهم چنين سجود بر اعضاى سبعه به غير وضع

جبهه [ كه ] حقيقت سجده به آن عمل مىآيد . ودر أغلب آن مواضع ، نه از عود ، تعدد

ركن لازم مىآيد ونه هم دخول در ركن ديگر شده ، مگر اينكه از هر دو سجده عود كند ،

زيرا كه يك سجده ركن نيست ، ولكن ظاهرا خلافي نيست در مثل اينها . واز جمله عود

به طمانينه حال قيام ، بعد ركوع ، است تا به سجود رود وهمچنين طمانينه ما بين

سجدتين تا به سجده دوم رود .

ودليل در اين مسائل ، گويا همان اجماع ايشان باشد و [ تمسك به ] اطلاق بعض

أحاديث مثل روايت قداح ( 1 ) وروايت علي بن يقطين ( كه در نسيان ذكر ركوع ، وسجود

بر ما لا يصح السجود عليه نسيانا هستند ) در غير كلام شهيد در ذكرى وبيان ، در نظرم

نيست ، هر چند تصريح ايشان در صحت نماز ، با سهو سجود بر اعضاى سبعه به غير جبهه به

طريق أولى افاده مطلب مىكند . وهمچنين اكتفاى به استثناى وضع جبهه وحصول

مسمى ، به تقريب اينكه بدون آن ماهيت سجده تحقق نمىپذيرد ، مستلزم آن است كه

بدون وضع بر ما لا يصح السجود عليه هم ، ماهيت تحقق مىپذيرد .

ولكن عبارت شهيد موهم اين است كه مسئله ، در نسيان سجود بر ما لا يصح السجود

1 : عبد الله بن القداح : وسائل : ج 4 ص 939 باب 15 ، أبواب الركوع ح 1 .