جامع الشتات ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٣
مسائل متفرقة
1 - اعتقاد واستدلال بر " حجيت ظن مطلق "
2 - اعتقاد واستدلال بر " امكان اجتماع امر ونهى در چيزى واحد "
3 - اعتقاد واستدلال بر " جواز قضاوت مقلد بر أساس رأى مجتهد " ( 1 )
زهد وتقواى محقق قمى
سيد بزرگوار محسن امين در أعيان الشيعة آورده است : أو يكى از أركان دين
وعلماى ربانيين وفضلاى محققين وبزرگان مؤسسين وجانشين گذشتگان صالح است . أو
از بحرهاى علم وسرشناسان فقهاى متبحر مىباشد كه كاوشگرى عميق وكثير الاطلاع
وداراى روش زيبا وسبك وسليقه معتدل بود . ترديدى نيست كه أو از دانشمندان مكتب
أهل بيت عليهم السلام وفقهاى آل محمد ( ص ) ودنباله‌رو آنان وهدايت يافته به هدايتشان ،
مىباشد .
صاحب روضات مىگويد ميرزاى قمى " كثير الخشوع " و " غريز الدموع "
وخوش برخورد بود ومعاشرت نيكو داشت .
وجالب اينكه دانشمند اخبارى معروف ميرزا محمد عبد النبي نيشابورى كه مخالف
سرسخت ( بل دشمن ) ميرزا بود - واز اينكه ميرزا در تقويت نحله أصولي در قبال نحله
اخبارى سخت موثر بود رنجيده خاطر ونسبت به وى بدبين بود وميرزا وشاگردانش را
" قاسميه " مىناميد . همانطور كه مرحوم سيد على طباطبائى صاحب رياض ويارانش را
" ازارقه " ، وشيخ جعفر صاحب كشف الغطاء وطرفدارانش را " امويه " مىناميد - در كتاب
" رجال " خود راجع به ميرزا وتقوى وامانت ودرستى حديث مىنويسد :
محقق قمى گاهى نيز از فتواهاى " نادر " وخلاف مشهور ، طرفدارى كرده است . مانند مسئله سهم امام از
خمس كه بدان اشاره شد . ومانند قول بر اينكه " جهاد بدون حضور واذن امام يا نايب خاص أو مطلقا -
دفاع از جان ، مال وعرض ، گروهى از مسلمين ونيز دفاع از بيضه اسلام ، جهاد بالمعنى الحقيقي نيست با
اينكه با شرايطى واجب است . "
ونيز ، وى همراه با اكثريت متقدمين وبر خلاف اكثريت قريب به اتفاق متأخرين ، در همه احكام - أعم از
عبادات ومعاملات ، به " توقيفى بودنشان " قائل است .
در لا به لاي اين كتاب موارد فوق ومسائل ديگر از اين قبيل از نظر خوانندگان خواهد گذشت .