شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٥٤

دليل اختصاص اين حكمت به آدم ( ع )

1 . فص حكمة الهية في كلمة آدمية

دليل اختصاص اين حكمت به آدم ( ع )

[ 1 ] فص « 1 » حكمة الهية في كلمة آدميّة

فص هر چيزى خلاصه و زبدهء اوست ، و فص خاتم عبارت باشد از نگين ، كه اسم صاحبش بر آن نويسند ، تا مهر كند بر خزاين خويش .

و حكمت دانستن أشياء است بر آن وجه كه اوست ، و عمل كردن به مقتضاى آن .

پس فصّ هر حكمت عبارت باشد از خلاصهء علومى كه حاصل بود روح نبى را از انبياى مذكورين « 2 » - عليهم السّلام - بحسب اسمى كه غالب باشد بر آن روح . يا فص عبارت باشد از روح آن نبى كه منتقش است به علوم و اسرارى كه حاصل است او را بحسب قابليت و استعدادش .

پس معنى « فص حكمة الهية في كلمة آدميّة » آن باشد كه محل حكمت [ 8 - پ ] الهيه ، كه وى است ، ثابت است در كلمهء « آدميه » . و « الهيت » اسم مرتبه ايست كه جامع بود همهء مراتب اسماء و حقايق آن را . و از اين روى اسم « الله » متبوع شد جميع اسماء و صفات را ، و موصوف گشت بدان همه .

و حكمت الهيه از آن جهت تخصيص كرده شد به كلمهء آدميه كه ، آدم چون مخلوق از براى خلافت بود ، و مرتبهء او جامع جميع مراتب عالم ، پس آينهء مرتبهء الهيه آمد ، و قابل ظهور همه اسماء شد . و غير او را اين مرتبه و قابليت چنين ظهور نى ، و در حقيقت مظهر اسم « الله » اوست . كما قيل :

سبحان من اظهر ناسوته

سرّ سنا لاهوته الثاقب

ثمّ بدا في خلقه ظاهرا

في صورة الاكل و الشّارب

و مراد به « كلمة آدمية » روح كلَّى است كه سيّد نوع « 3 » انسانى و خليفهء حقيقى حضرت سبحانى و آينهء جمال نماى ربّانى اوست . كما قيل في خطابه ، بيت :

« 1 » قا : قال رضى اللَّه عنه + فص . « 2 » قا : مذكورون . « 3 » قا : سيدع .