شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٤٣

در معنى آل رسول ومراتب قرابت به او ( ص )

در معنى آل رسول ومراتب قرابت به او ( ص )

جويند ، و در مخاطبهء او گويند ، بيت :

بگشاى كار مشكلم تو دلم ده كه بى دلم

مكن اى دوست منزلم بجز از گلستان تو

ملك و مردم و پرى ، ملك و شاه و لشكرى

فلك و ماه و مشترى ، خجل از آستان تو

همه خلقان چو مورچگان بسوى خرمنت دوان

همه عالم نواله اى ز نوال نهان تو

طمع جمله طامعان بود از خرمنت جوى

دودهء مختصر بود دو جهان در جهان تو [ 4 - ر ]

آل رسول اهل و قرابت اوست . و قرابت با او - عليه السّلام - يا از روى صورت و معنى صحيح گردد ، يا تنها از راه صورت بود ، يا از روى معنى فقط باشد . پس هر كه نسبت او با خواجه - عليه السّلام - از روى صورت و معنى قرابت داشته باشد يعنى در ظاهر و باطن مستقيم بود ، خليفه و امام و نايب و قايم مقام رسول - عليه السّلام - او باشد . بيت :

نى غلط گفتم كه نايب يا منوب

گرد و پندارى قبيح آيد نه خوب

خواه آن صحيح النسب پيش از او بود به صورت ، چون أكابر انبيا ، و خواه بعد از او ، چون اقطاب اوليا . و بدين نسبت اشارت نمود آن جا كه فرمود كه : « الحسين منّى و انا من الحسين » . شعر :

من خود چه كسم كيم كدامم

كايد به زبان دوست نامم

و هر كه نسبت او به حضرت خواجه - عليه السّلام - تنها [ از روى معنى ] صحت يابد ، چون مؤمن آل فرعون و صاحب يس و باقى اوليا بعد از اقطاب ، اين چنين ذات ولد روحى خواجه كاينات از براى قبول كمالات او بود . و بدين مراتب معنويه اشارت كرد آن جا كه گفت : « و سلمان منّا » .

و آن كه نسبت او از راه صورت است فقط ، يا بحسب طين باشد چون سادات و شرفا ، يا بحسب دين ، چون اهل ظاهر از مجتهدين [ و ] غير ايشان از علما و صلحا و ساير مؤمنين .

پس قرابت معتبرهء تامّه قرابتى است كه جامع باشد صورت و معنى را ، بعد از آن قرابت معنويه روحيه ، بعد از آن قرابت صوريهء دينية ، بعد از آن قرابت طينيه .

و تسليم بارى تعالى عبارت است از تجلَّى او مر خواجه را - عليه السّلام - از حضرت اسم سلام كه موجب سلامت است از نقص و شين ، و مهيا است تجلَّيات جمال را بىشائبهء كيف و اين ، و واسطهء ارتقا است به اعلى مراقى كمال ، و حافظ است از سطوات جلال . و تسليم مؤمنان از روى قول دعا است ، و از راه فعل استسلام و