شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٣٧٦

در اينكه عارف دعوت به حق را از سر بصيرت مىكند

كه سالك بر آن سلوك مىنمايد . بيت :

پس تو كدامى آخر چه نامى

يا شاه گيتى يا خود غلامى

تو باده نوشى يا ساقى مى

يا جام صافى يا خود مدامى

اى دل چه خوردى كاشفته گشتى [ 151 - ر ]

آهسته مىرو بر طرف بامى

سالك مخاطب به خطاب زبون از سر آشفتگى و جنون به ترجمانى عشق در خطاب حضرت بىچون جز اين چه گويد ، بيت :

گر جمله توئى پس اين جهان چيست

ور هيچ نيم من اين فغان چيست

هم جمله توئى و هم همه تو

آن چيز كه غيرتست آن چيست

فاعرف حقيقتك و طريقتك ، فقد بان لك الأمر على لسان الترجمان إن فهمت .

يعنى : بشناس حقيقت و طريقت خود را كه به حقيقت عين حق است تا به مشاهده غير او در وجود نپردازى و خود را بدين واسطه داخل در زمره ارباب كشف و شهود سازى ، چه سرّ توحيد بر تو منكشف شد و امر تحقيق احديت متبين گشت به لسان ترجمانى اگر فهم كرده باشى آن چه را به ذكر آن قيام نموديم .

و مراد از « ترجمان » يا شيخ است كه بطريق ترجمانى بيان مىكند هر چه از حقيقت امر حضرت سبحانى به دو إلقاء مىكند .

يا مراد هود باشد عليه السّلام آن جا كه گفت : « ما من دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها » « 20 » .

يا رسول امين و حبيب ربّ العالمين ، آن جا كه گفت : « كنت سمعه و بصره » الحديث ، و خود جميع انبياء و اولياء ، بلكه هر موجودى از مظاهر على اعلى ترجمان اسرار حق است . بيت :

منشين ز طلب كه ره عيان است اى دل

بر خيز ز خود حجاب آنست اى دل

تو گوش به دست آر كه هر موجودى

در كشف رموز ترجمان است اى دل

فهو لسان حق فلا يفهمه إلا من فهمه حق .

پس لسان ترجمان لسان حق است .

بى شك آن آواز از آن شه بود

گر چه از حلقوم عبد الله بود

او چو ناى است و نوا در وى ز دوست

او چو كوه است و صدا در وى از اوست

« 20 » س 11 ى 56 .