شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٣٧٣

در قرب و بُعد بنده به حق

في حقه صراط مستقيم . و من الناس من يمشى على طريق يجهلها و لا يعرف غايتها و هي عين الطريق التي عرفها الصنف الآخر .

چون دانستى كه بعضى اهل كشفاند و بعضى اهل حجاب ، پس آدميان در سلوك صراط بر دو قسماند :

يكى آن كه بر طريقى كه مىرود حقيقت آن را مىشناسد و حقيقت طارق و مطروق اليه را مىداند . بيت :

پس شناسد چون تجلى كرد دوست

اينكه راه و مقصد و هم رهرو اوست

هم طلب هم طالب و مطلوب او

هم محب هم عاشق و هم محبوب او

لا جرم بر صراط مستقيم جز از سر دانش نپويد و در مخاطبه دوست هم به زبان او غير از اين نگويد كه ، بيت :

الا ليس في الأكوان ما غاية المنى

سوى نورك الهادي بسار و سائر

ذكرتك دهرا قيل ان يكشف الغطاء

و خلتك يا طيب القلوب بغائر

إذا فتحت عين البصيرة لم أجد

سواك بمذكور و ذكر و ذاكر

و غايت اين طريق را نيز مىداند كه حق است و مىگويد ، بيت :

هميشه عاقبت محمود باشد

در آن راهى كه پايانش تو باشى

و قسمى ديگر آن كه بر طريقى مىرود كه حقيّت آن را نمىداند و غايت آن را نمىشناسد و منتهى شدن آن را به حق در نمىيابد . پس اين طريق در حق او صراط مستقيم نيست ، و اگر چه اين همان طريقى است كه عارف آن را مىشناخت و در حق او مستقيم بود .

پس اگر حجاب از ميان برخيزد و دوگانگى در يگانگى آويزد و محبوب محتجب چهرهء تجلَّى برافروزد « 17 » و سبحات احديت پرده هاى موهوم اثنينيت را بسوزد محبّ به محبوب پيوندند ، طالب به مطلوب رسد ، طلب تمام شود ، قلق بيارامد . لا جرم در عين بىخودى گويد : شعر :

« 17 » قا : افزود .