شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٣١٨

در اينكه رهبانيت من عند الله نيست

در اينكه رهبانيت من عند الله نيست

پس حق در تحقّق كمال تو به افعالت ترا تنزيل كرد به منزله نفس خود ، چه كمال او به الهيت است ، و آن متحقّق و ظاهر نمىگردد مگر به افعال و آثار كه آن عالم است و مقتضيات عالم .

و هر گاه كه اقامت دين كنى به انقياد اوامر و احكام او كه عبارت از شرع است كمال تو حاصل گردد و از سعداء باشى ، چه حق تعالى ترا تنزيل كرده است در منزله خود كه اضافت كرد دين را كه فعل تست به نفس خود كه : « إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ الله الإِسْلامُ » . يعنى دين معتبر در حضرت حق اسلام است پس او دين حق است . و قال :

* ( أَلا لِلَّه الدِّينُ الْخالِصُ ) * « 6 » .

و سأبسط في ذلك إن شاء الله ما تقع به الفائدة بعد أن نبين الدين الذي عند الخلق الذي اعتبره الله تعالى .

يعنى : بسط كلام در اين مرام كه معنى دين است به مشيت حكيم عليم به تقديم خواهد رسيد ، و بعد از تبيين دينى كه عند الخلق است و حق [ 125 - پ ] آن را اعتبار كرده است معنى دين و باقى مفهومات او را تقرير خواهيم كردن .

فالدين كله لله و كله منك لا منه إلا به حكم الأصالة .

چون دين عبارت از انقياد است و انقياد مر خداى را و اوامر و احكام او راست لا جرم دين خداى راست بى شائبهء آميزش كه : * ( أَلا لِلَّه الدِّينُ الْخالِصُ ) * « 7 » . و همه دين از تست ، چه فعل انقياد صادر است از تو ، نه از حق ، مگر به حكم اصالت ، چه توفيق دهندهء تو بدين انقياد به واسطهء اتحاد و اعطاى قدرت و استعداد اوست .

قال الله تعالى : * ( وَرَهْبانِيَّةً ابْتَدَعُوها ) * .

استشهاد است مر دينى را كه عند الخلق است . و رهبانيت فعلى است كه راهب - يعنى عالم دين مسيحى - از براى خود اختراع كرده است و بر نفس خويش الزام نموده از رياضت و انقطاع از خلق و توجه به حق .

و هي النواميس الحكمية الَّتي لم يجيء الرسول المعلوم بها في العامة من عند الله بالطريقة الخاصة المعلومة في العرف .

و آن شرايعى است كه حكمت و معرفت اقتضاى آن كرده است ، نه آن كه رسولى معلوم من عند الله آن را به عامه عباد آورده باشد ، بلكه راهبان بطريقهء خاصهء

« 6 » س 3 ى 19 . « 7 » س 3 ى 19 .