شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ٢٨٧

در اينكه بنده هر ساعت در شأنى است از شؤون

شئون حق .

و ببايد دانست كه هر انسان را نصيبى از ربوبيت هست اما نصاب شامل نصيب انسان كامل است چه او خليفهء حق است و عبوديّت تامّه نيز او راست .

[ 111 - پ ]

فإن كان عبدا كان بالحق واسعا

و إن كان ربا كان في عيشة ضنك

يعنى : اگر بنده به صفت عبوديت ظاهر گردد ، واسع باشد به حق و قادر بر أشياء ، به حول و قوّت الهى ، و هيچ احدى از او مطالبه صفات كماليهء حق نمىكند . و اگر اظهار وجه ربوبيت خويش كند در تعب و ضيق عيش بسر برد چه قبلهء مطالب و مآرب گردد و انجاح و اسعاف آن ميسّر نشود .

فمن كونه عبدا يرى عين نفسه

و تتسع الآمال منه بلا شك

پس از روى بندگى نفس عاجزه خود بيند ، و آمال او به رحمت و رأفت موجدش متّسع باشد .

و من كونه ربا يرى الخلق كله

يطالبه من حضرة الملك و الملك

و از روى ربوبيتش همه خلق از ملك و ملكوت از او مطالبت نمايند ، چه او خليفهء حق است بر ايشان ، و ايصال حقوق رعايا و كفايت مطالب كافهء برايا به قدر استعدادات ايشان بر خليفه واجب است .

و يعجز عمّا طالبوه بذاته

لذا تر بعض العارفين به يبكى

و مطالب همهء ايشان بر آوردن متعذر و متعسر [ است ] ، لهذا بعضى عارفان را در گريه و زارى مىبينى .

فكن عبد رب لا تكن ربّ عبده

فتذهب بالتعليق في النار و السبك

ظاهر مشو جز به مقام عبوديت كه آن اشرف مقامات است و أسلم از آفات .

قال - قدّس الله سرّه - :

لا تدعني الا بيا عبدها

فإنه أشرف اسمائى

و ظاهر مشو به مقام ربوبيت كه از روى غيرت پروردگار غيور ترا مبتلا سازد به ويل و ثبور . كما قال : « العظمة إزاري و الكبرياء ردائى فمن نازعنى فيها أدخلته النار » . آرى ،

نابود شو اى دوست كه بودن خوش نيست

فرعون صفت خويش ستودن خوش نيست

چون هستى و كبرياء خدا دارد و بس

چيزى كه نداريش نمودن خوش نيست