شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ١٤٣

تحقيق در اسماء الهى

و غير ذلك مما شاكل هذا النوع .

و غير مذكور را نيز بدين قياس كن از آن چه مشاكل اين نوع باشد از عطاياى اسمائى .

و المعطى هو الله من حيث ما هو خازن لما عنده في خزائنه . فما يخرجه إلا به قدر معلوم على يدي اسم خاص بذلك الأمر .

و عطا دهنده در اين صور و غير آن الله تعالى است از آن چه در خزاين اوست ، و « لِلَّه خَزائِنُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » « 44 » . و آن اعيان اين هر دو است كه منتقش است به نقش آن چه بوده است و خواهد بود تا روز قيامت . پس بيرون نمىآيد از خزاين اعيان كه در حضرت عنديت اوست بسوى شهادت ، مگر به قدر معلوم به دست اسمى كه خاص باشد بدان عطا و حكم آن امر در دست او بود .

« ف * ( أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَه ) * » على يدي الاسم العدل و إخوانه .

پس عطا داد هر چيزى را از أشياء آن چه عين او اقتضا كرد خلقت او را بر آن وجه بر دست اسم « عدل » ، و بر دست اسماء ديگر كه مناسب اين اسم باشد چون « مقسط » و « حكم » و غير آن .

پس نتوان گفتن كه : اين چرا فقير شد و آن غنى ، و اين [ چرا ] عاصى گشت و آن مطيع ؟ چنانچه نتوان گفت كه : اين چرا انسان جزئى شد و آن كلَّى ؟ از براى آن كه « حكم » و « عدل » اعطا نمىكند هر چيزى را مگر آن چه عين او مقتضى آن باشد .

« فَلِلَّه الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ » « 45 » بيت

گر حرير و قز درى خود رشته اى

ور ز خارى خسته ، خود كشته اى

و اسماء الله « 46 » لا تتناهى لأنها تعلم بما يكون عنها - و ما يكون عنها غير متناه - و ان كانت ترجع الى أصول متناهية هي أمّهات الأسماء أو حضرات الأسماء .

و اسماء الله اگر چه نهايت ندارد از آن كه اسماء الهى معلوم مىشود به آثارش [ 47 - ر ] كه آن عوالم و ممكنات است ، و آن چه از اسماء صادر مىشود از آثار و افعال نهايتى ندارد .

و امّا اسماء راجع مىشوند به اصول متناهيه كه آن اصول امّهات اسماء باشند .

« 44 » س 63 ى 7 . « 45 » س 6 ى 149 . « 46 » پا : اللَّه + ان كانت .