شرح فصوص الحكم — الجزء ١، الصفحة ١٢٦

در اينكه ظهور عين سالك عين ظهور حق است

در اينكه ظهور عين سالك عين ظهور حق است

بيت :

پيدا و نهانم و نه پيدا نه نهان

در عالم لا مكان و محبوس مكان

هم هستم و هم نه ، بشنو اين قول غريب

هم باشم و هم نه بنگر اين طرفه بيان

آن چه از « فتوحات » به نظر آمده كه مناسب اين مقام است ، اينست .

و إذا ذقت هذا ذقت الغاية التي ليس فوقها غاية في حق المخلوق . فلا تطمع و لا تتعب نفسك في ان ترقى في اعلى من هذا الدرج « 28 » فما هو ثمّ أصلا ، و ما بعده [ الا ] العدم المحض .

يعنى هر گاه كه دريافتى اين مقام را به ذوق و وجدان ، نه به علم و عرفان ، و حاصل شد ترا تجلَّى ذاتى از حق به غايتى رسيدى كه بالاتر از او غايتى متصور نيست ، و به نهايتى مترقى شدى كه منتهاى مسالك سالكان طرايق الهى است و آن ذات است .

لا جرم دل از طمع بردار ، و نفس خود را در تعب مدار به هواى آن كه به درجهء عالىتر از اين ارتقاء يا بى كه « ليس وراء عبادان قرية » ، زيرا كه بعد از اين جز عدم محض نتواند بودن كه : الشيء إذا جاوز حدّه انعكس ضدّه .

الا كلّ شيء ما خلا الله باطل

و بيايد دانست كه ظهور عين سالك بر سالك عين ظهور حق است بر وى ، و ديدن او صورت عين خود را عين ديدن اوست حضرت حق تعالى را از آن كه عين ثابتهء او مغاير حق نيست مطلقا ، چه شأنى است از شئون حق ، و صفتى است از صفات او ، و اسمى از اسماء او ، و از وجهى عين اوست و از وجهى غير او . پس عارف اين حال گويد ، بيت :

پيوسته ز كار خويش حيرانم من

زيرا كه ز چشم خويش پنهانم من [ 39 - ر ]

هم جمله توئى و هم منم جمله و ليك

چون در نگرم هيچ نمىدانم من

لا جرم از روى عدم مغايرت چون سالك مشاهدهء ذات خود كند ، مشاهدهء او كرده باشد . و حسين منصور از اينجا گفت :

أنا من أهوى و من أهوى أنا

نحن روحان حللنا بدنا

فإذا أبصرتنى أبصرته

و إذا أبصرته أبصرتنا

اين حسين را نيز از اين خمخانه جامى است ، و در ميان دردى كشان ميكدهء دردش

« 28 » پا : هذا البرزخ .