روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٥

[ ترجمه ]

و « اتيان » ، آمدن باشد ، و « اتاوت » ، خراج باشد ، و اتيت الرّجل اذا جئته ، و اتيت الأمر اذا فعلته ، و اتيت المرأة اذا جامعتها .

و « زكات » ، در لغت نما و زيادت باشد . يقال زكا الزّرع اذا زاد و نما . و صاحب كتاب العين مىگويد : اصل زكات طهارت و پاكى باشد من النّفس الزّكيّة و من التّزكية ، و من قوله تعالى : خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِها ( 1 ) . . . ، و در زكات به معنى نما شاعر گويد :

المال يزكوا بك مستكثرا

يختال قد اشرف للنّاظر

و مصدر او زكاء باشد ممدود ، و عرب گويد : هذا لا يزكو بك ، اى لا يليق بك ، و فلان زكاء النّقد ، اى حاضره و عتيده . و زكا مقصور جفت بود و خسا فرد ، قال الشاعر :

كانوا خسا و زكا من دون اربعة

لم يخلقوا و جدود النّاس تعتلج

* ( وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ ) * ، ركوع و انخفاض و انحنا نظاير باشد در لغت ، و ركع نقيض « ارتفع » بود ، قال الشّاعر :

لا تذلّ الفقير علَّك ان تر

كع يوما و الدّهر قد رفعه

صاحب العين گفت : هر چه به ( 2 ) روى در آيد اگر زانوش به زمين آيد و اگر نه ، او را راكع گويند ، و لبيد مىگويد .

اخبّر اخبار القرون اذا مضت

ادبّ كأنّي كلَّما قمت راكع

و در شرع همچونين دو تا شدن باشد . و براى آن ركوع را تخصيص كرد از اركان نماز كه در نمازى كه جهودان كردندى ركوع نبودى . و قولى ديگر براى عظم موقع او از نماز آن را تخصيص كرد ، چه عبارت كنند از جملهء قيام و قراءت و ركوع و سجود به يك ركعت ، و ركعت يك بار ركوع كردن باشد .

اگر گويند : چون گفت : * ( أَقِيمُوا الصَّلاةَ ) * ، و ركوع در آن جا داخل باشد ، باز گفتن * ( وَارْكَعُوا ) * تكرار باشد ، و در او فايده نبود . جواب آن است كه گوييم ( 3 ) : خطاب با جهودان است كه ايشان در نماز ركوع نكنند .

جوابى ديگر آن است كه : تخصيص كرد به ذكر اين را ، چنان كه :

( 1 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 103 . ( 2 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، فق ، وز : بر . ( 3 ) . مر اين .