رسائل فقهى ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٤

ماهيّت طنز در فرهنگ دينى

شرروار بر خوب و بد عالم لبخند بزند . لبخند رضايت ، لبخند تسليم و لبخندى كه حاكى از عشق الهى در تارك وجود او است ، نظر شما چيست ؟

پاسخ -

بلى ، مضمون روايت شريفه در بيت زير هم آمده است :

من همان جامم كه گفت آن غمگسار

با دل خونين لب خندان بيار

اقتباس از شعر حافظ است كه گفته است :

با دل خونين لب خندان بياور هم چو جام

نى گرت ضربى رسد چون چنگ آيى در خروش

در بارهء روايت « بشره فى وجهه و حزنه فى قلبه » ممكن است مىزنى و اگر سرور تو حقيقى است چرا حزن در درون تو هست ! ؟

به عبارت ديگر ممكن است شبهه اى در ذيل اين فراز از روايت « بشره فى وجهه و حزنه فى قلبه » مطرح شود ، به اين صورت كه اين تفاوت ظاهر و باطن براى چه ! چرا مؤمن ، ظاهرى شاد و باطنى محزون دارد ؟

اين سؤال ، جوابش اين است كه شخصيت آدمى در مقامات بالا مانند زهد حقيقى ، تقوا و عرفان حقيقى با هر دو جهت مىتواند ارتباط داشته باشد . اين كه مىخندد از جهتى است و اين كه محزون است از جهت ديگر ، يعنى نشاط و اندوه او دو پديده است كه در عين حال هر دو مكمل يكديگرند . لبخندش ، لبخند رضايت است و اندوهش ، اندوه فراق ، نه اندوهى كه آدم را گرفتار مىكند . يك اندوه مقدس و يك اندوه روانى ناشى از فقدان امرى مطلوب داريم .

ملَّا محسن فيض كاشى رحمه الله مىگويد :

ندهى اگر به او دل به چه آرميده باشى

نگزينى ار غم او چه غمى گزيده باشى