قاموس قرآن ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٧٢

آزر

جدّ امّى ابراهيم بود .

در كامل ابن اثير ، نام پدر آن حضرت را تارخ نوشته و در تورات حاضر تارح است .

دوم : آنكه : لازم ميايد در آباء حضرت رسول صلَّى الله عليه و آله و سلَّم مشرك وجود داشته باشد با آنكه شيعه بالاتفاق در موحّد بودن پدران آنحضرت اجماع كرده‌اند : مجلسى عليه الرحمه در بحار ( ج 12 ص 49 ط جديد » ميگويد : اخباريكه بر اسلام پدران آنحضرت دلالت مىكند ، از طريق شيعه مستفيض بلكه متواتر است .

طبرسى عليه الرحمة در مجمع البيان پس از نقل قول زجّاج فرموده :

سخن زجّاج مؤيّد اصحاب ما « اماميّه » است كه : آزر جدّ امّى و يا عموى ابراهيم بود ، نزد اماميّه بصحّت رسيده كه پدران حضرت رسول صلوات الله عليهم تا آدم همه موحّد بودند ، و طايفهء اماميّه بر اين مطلب اجماع كرده‌اند .

ناگفته نماند : تدبّر در كلام عرب و آيات قرآن كريم نشان ميدهد كه معناى حقيقى اب گر چه پدر اصلى است ، ولى در غير آن نيز :

بقدرى استعمال شده كه نزديك است معناى اصلى بعضا بقرينه محتاج باشد راغب گويد : « الاب : الوالد ، و يسمّى كلّ من كان سببا فى ايجاد شيئى او اصلاحه او ظهوره ابا » اب .

پدر و هر كه سبب ايجاد ، يا اصلاح و يا ظهور چيزى باشد ، به او اب گفته مىشود حضرت رسول بعلى ( عليهما السّلام ) فرمود « انا و انت ابوا هذه الامّة » من و تو دو پدر اين امت هستيم ، به آنكه از ميهمانان پذيرائى كند گويند : ابو الاضياف ، و به آنكه آتش جنگ بيفروزد : ابو الحرب ، بمعلَّم نيز اب گفته‌اند ( از مفردات ) .

در قرآن مجيد ، پدران در جاى بزرگان قوم و بالعكس استعمال شده است ، در چندين جا از كفّار نقل شده كه در مقابل پيامبران گفته‌اند :

* ( « بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْه آباءَنا » ) * بقره :

170 يعنى از پدران خود پيروى خواهيم كرد . در جاى ديگر بجاى * ( « آباءَنا » ) * . . . * ( « سادَتَنا وَكُبَراءَنا » ) * آمده ،