قاموس قرآن ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٦

ثَمَر

و با عذاب الهى نابود گرديدند .

الميزان از آيهء 48 سورهء نمل * ( وَكانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ . . . ) * استفاده كرده كه ثمود به صورت قبيله ها زندگى كرده و در هر قبيله شيخى و بزرگى فرمانروائى مينمود .

در بارهء نحوهء عذاب قوم ثمود بعضى از آيات صريحاند كه صاعقه بود مثل * ( . . . أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَثَمُودَ ) * فصلت :

13 * ( وَفِي ثَمُودَ إِذْ قِيلَ لَهُمْ تَمَتَّعُوا حَتَّى حِينٍ ) * . . . * ( فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ وَهُمْ يَنْظُرُونَ ) * ذاريات : 44 .

در بعضى از آيات هست كه آنها را لرزه گرفت مثل * ( فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ ) * اعراف : 78 .

و در بعضى صيحه ذكر شده است نحو * ( وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ ) * هود : 67 و آيات ديگر .

بايد دانست كه عذاب آنها صاعقهء آسمانى بوده و بوسيلهء آن خشك شده و از بين رفته‌اند و چون صاعقه توأم با صيحه و رعد است و از طرف ديگر برق زده ميلرزد و بر زمين ميافتد ، لذا هر سه تعبير صحيحاند و از هم جدا نيستند .

ثَمَر

ثَمَر :

ميوه . * ( كُلُوا مِنْ ثَمَرِه إِذا أَثْمَرَ . . . ) * انعام : 141 بخوريد از ميوهء آن آنگاه كه ميوه ميدهد .

واحد آن ثمرة است مثل * ( كُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً ) * بقره :

25 جمع آن ثمرات است نظير * ( فَأَخْرَجَ بِه مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ . . . ) * بقره : 22 .

در اصطلاح قرآن به گل هم ثمر گفته شده چنان كه در بارهء زنبور عسل آمده * ( ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ . . . ) * نحل : 69 ميدانيم كه اكثر استفادهء زنبور عسل از گلهاست . در عرف عرب ثمره در غير ثمرهء درخت نيز به كار ميرود گويند : ثمرهء علم ، عمل صالح و ثمرهء عمل صالح بهشت است در نهج البلاغه هست : « و ثمرة الحزم السلامة » حكمت : 181 ولى تتبّع در قرآن مجيد نشان ميدهد كه در آن فقط در ثمرهء درخت به كار رفته