قاموس قرآن ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٠

بُكم

بَكَّة

بَكَّة :

* ( « إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ - لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ » ) * آل عمران :

96 ، اوّلين خانه ايكه براى مردم وضع شده همان است كه در بكَّه است .

بكّ در لغت بمعنى ازدحام است و بكَّه چنان كه طبرسى فرموده بمعنى محلّ ازدحام است بنا بر اين چون محلّ بيت و اطراف آن ، محل ازدحام براى طواف و استلام و نماز و دعاست ، به آن بكَّه گفته شده و آن بمعنى وصف است نه علم محلّ و اگر جاى ديگر هم محلّ ازدحام باشد مثل جمرات منى به آنها هم بكَّه گفته مىشود .

در الميزان فرموده : مراد از بكَّه زمين كعبه است بواسطهء ازدحام مردم ، بكَّه ناميده شده است .

طبرسى از امام باقر عليه السّلام نقل كرده كه بكَّه مسجد الحرام است و مكَّه تمام حرم . و اين مؤيد مطلب فوق است زيرا مسجد الحرام محل ازدحام است .

و گويند : مراد از بكَّه ، مكَّه است ميم آن بباء قلب شده است .

محلّ كعبه و محلّ طواف و غيره نيز گفته‌اند .

بُكم

بُكم :

ابكم بمعنى لال مادر - زاد است چنان كه طبرسى و راغب و ابن اثير در نهايه ، تصريح كرده‌اند و جمع آن بكم است مثل * ( « أَحَدُهُما أَبْكَمُ لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ » ) * نحل :

76 يكى از آن دو لال است و بر چيزى قادر نيست ، و مثل * ( « صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ » ) * بقره :

18 : كرند ، لالند ، كوراند پس بر نميگردند .

راغب ميگويد : ابكم كسى است كه لال به دنيا آيد و اخرس مطلق لال است خواه از مادر زائيده شود و خواه بعدا لال گردد پس ميان آن دو عموم و خصوص مطلق هست . هر ابكم اخرس است و بعضى ابكم اخرس نيست .

مراد از صمّ و بكم در آيهء فوق و نظائر آن كسانىاند كه به حرف حق گوش نميدهند و به آن اقرار نميكنند .