قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٨١

طرح يك اشكال مهم

بدون علت ، محال است وبايد علت داشته باشد . پس ( الانسان موجود ) هم به

جهت تقييدى احتياج دارد وهم به جهت تعليلى ، ولى در ( الوجود موجود ) اين

چنين نيست كه هم جهت تقييدى وهم جهت تعليلى بخواهيم ، بلكه ( الوجود

موجود ) احتياجى به جهت تقييدى ، ندارد زيرا نفس ( وجود ) در حمل ( موجود )

بر آن كافى است . و ( وجود ) احتياجى به چيز ديگرى كه در كنارش ندارد تا وجود

پيدا كند ، مانند ( البياض ابيض ) ولى در عين حال وجودش وجود امكاني است

وممكن بدون علت ، وجود پيدا نمى كند وبايد علت داشته باشد .

پس روشن شد كه ( البياض ابيض ) محتاج به جهت تقييدى نيست ولى

( الجسم ابيض ) محتاج به جهت تقييدى است كه در دومى وضع موضوع براي

حمل كافى نيست ودر أولى نفس موضوع براي حمل كافى است .

واما ( الانسان موجود ) به دو حيثيت احتياج دارد : 1 - حيثيت تقييدية 2 - حيثيت

تعليليه .

( حيثيت تقييدية ) مى خواهد براي اينكه وجود به كنارش بيايد ، و ( حيثيت

تعليليه ) مى خواهد براي اينكه وجود امكاني است وعلت مى خواهد . بر خلاف

( الوجود موجود ) كه جهت تقييدى نمى خواهد اما ( جهت تعليلى ) مى خواهد .

با توضيحات گذشته ، پاسخ حضرت امام خمينى - رضوان الله تعالى عليه -

روشن شد كه فرمود : اين جواب ، ناشى از خلط ميان جهت تقييدى وجهت تعليلى

است ، زيرا در ( الوجود موجود ) كه وجود بر موجود ، حمل مى شود ، نيازى به ضم

جهت تقييدى نداريم .

وجهت وجود موضوع در صحت حمل كافى است ، بر خلاف ( الجسم ابيض )

كه گفتيم بايد حيثيت تقييدى داشته باشد كه أولى را اصطلاحا ( خارج محمول )

ودومى را ( محمول بالضميمة ) مى گويند .