قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٧٣

طرح يك اشكال مهم

گاهى زوج است وگاهى زوج نيست ؟ بديهي است كه پاسخ اين سؤال ، مثبت

است .

5 - اراده اى كه به مسافتى تعلق مى گيرد ، مثلا كسى اراده مى كند كه يك كيلومتر

راه طي كند ، اين اراده بر هر قدم وهر جزء از اين راه تعلق گرفته وبه تعداد اجزاء راه

قابل تجزيه است . وانقسام جزء هم نهايت ندارد ، پس اراده متعلق به آنها نيز

بي نهايت است .

حضرت امام - رضوان الله تعالى عليه - نيز چند مثال بر مثالهاى ميرداماد -

رحمة الله تعالى عليه - افزود وضمنا اشاره فرمود بر اينكه مثال براي قياس مزبور ،

فراوان است وما به توضيح يك مثال اكتفا مى كنيم :

( امكان در ممكنات ) ، فرض كنيد مى گوييم : ( زيد موجود بالامكان ) . در اين

صورت سؤال مى شود كه آيا خود امكان هم در خارج واقعيت دارد يا نه ؟ صورت

دوم باطل است ، زيرا معنا ندارد كه شئ بي واقعيت ، بيانگر حال نسبت محمول به

موضوع باشد ، پس قهرا صورت أول صحيح خواهد بود .

وبر اين فرض ، مى گوييم كه خود امكان واقعيت دار ، آيا ممكن است يا واجب

ويا ممتنع ؟ وچون به دو شق أخير ، راهى نيست ، قهرا خود آن امكان ، ممكن

خواهد بود . ودر اين صورت ، نقل كلام به آن امكان دوم مى كنيم وهمچنين سوم

وچهارم و . . وبه همين قياس است وجوب در واجب وضرورت در قضاياى

ضرورية .

پس به اين بيان ، همان طورى كه مثلا در يك امكان ، امكانهاى بي شمارى نهفته

بود واين امكانها به شكل مرتب ومنظم در وجود واحد جمع آمده بودند ، همچنين

در اراده واحد ، إرادات بي شمارى جمع وگرد آمده اند .

وبايد توجه داشت كه در بحثهاى فلسفي وكلامي ، دانشمندان فن در اين مورد