قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٤٤

4 - تبيين فلسفي بحث قضاء وقدر ونظرات پيرامون آن

اندازه وحدود كمي وكيفى وزماني ومكاني خاصي قرار داده است كه تحت تأثير

علل وعوامل تدريجي ، تحقق مى يابد . ومنظور از قضاى الهى اين است كه پس از

فرآهم شدن مقدمات وأسباب وشرايط يك پديده ، آن را به يك مرحله نهايى

وحتمي مى رساند .

طبق اين تفسير ، مرحله تقدير ، قبل از مرحله قضاء وداراى مراتب تدريجي

است . وشامل مقدمات بعيد ومتوسط وقريب مى شود . وبا تغيير بعضي از أسباب

وشرايط ، تغيير مى يابد مثلا سير تدريجي جنين از نطفه وعلقه ومضغه تا حد يك

جنين كامل ، مراحل مختلف تقدير آن است كه شامل مشخصات زماني ومكاني نيز

مى شود وسقوط آن در يكى از مراحل ، تغييرى در تقدير آن به شمار مى رود . ولى

مرحله قضاء ، دفعي ومربوط به فرآهم شدن همه أسباب وشرايط ونيز حتمي

وغير قابل تغيير است ( إذا قضى امرا فإنما يقول له كن فيكون ) ( 1 ) و ( 2 ) .

* * *


( 1 ) و ( 2 ) - سوره غافر ، آية 68 - آموزش عقايد ، أستاذ مصباح يزدى ، ج 1 ، ص 180 .