قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي ) — الصفحة ٣١

واژه قدر

معمولا هنگامى كه با تعبيرى در قرآن مواجه مى شوند كه با أصول مسلم خودشان

جور نمى آيد ، دست به توجيه وتأويل مى زنند ، گرچه لزومى ندارد در اين باره زياد

بحث كنيم .

بنابراين ، معناى قضاء الهى درباره حوادث جهان اين است كه اين حوادث از

ناحية ذات حق ، قطعيت وحتميت يافته اند ، حكم قطعي حق درباره آنها چنين ويا

چنان است . ومعناى تقدير الهى اين است كه أشياء اندازه خود را از آن ناحية كسب

كرده اند وچون خداوند فاعل بالعلم وبالمشية وبالاراده است ، بازگشت قضاء

وقدر به علم وبه اراده ومشيت إلهية است .

صاحب مواقف - كه از مشاهير متكلمين است - درباره معنا ومفهوم قضاء وقدر

مى گويد : ( قضاء الهى از نظر اشاعره عبارت است از اراده أزلي حق كه به وجود

أشياء در ظرف خود تعلق گرفته است . وقدر الهى عبارت است از ايجاد أشياء به

وجه خاص واندازه معين از نظر ذات وصفات .

گاهى قضاء وقدر به صورت مترادفين به معناى ( سرنوشت ) به كار مى رود .

وگويا نكته استفاده از واژه نوشتن در ترجمه آنها اين است كه بر حسب تعاليم ديني ،

قضاء وقدر موجودات ، در كتاب ولوحى نوشته شده است . با توجه به اختلاف

معناى لغوى قضاء وقدر مى توان مرتبه قدر را قبل از مرتبه قضاء دانست ، زيرا تا

اندازه چيزى تعيين نشود ، نوبت به اتمام آن نمى رسد . واين نكته اى است كه

در بسيارى از روايات شريفه ، بر آن اشاره شده است .

جمعى از عوام در تفسير اين دو كلمه چنين پنداشته اند :

سرنوشت هر يك از روز نخست بدون اطلاع وحضور أو از طرف خداوند تعيين

شده وبنابراين ، هر كسى با سرنوشت معينى از مادر متولد مى شود كه قابل

دگرگونى نيست . هر انساني نصيب وقسمتى دارد كه ناچار بايد به آن برسد چه